antieke sieraden info

Antieke sieraden in de prehistorie

Volgens archeologen dateren ‘kunst’ en ‘symbolisch gedrag’ van 40000 jaar geleden, de tijd van de ‘creatieve explosie’ ofwel de tijd dat de Neanderthalers werden verdrongen door de Cro-Magnon mens. Juist? Waarschijnlijk niet. Niet alleen dat deze opvatting alleen maar voor Europa zou kunnen gelden, oudere vondsten logenstraffen ook deze opvatting. Ook bij de homo erectus was sprake van bepaalde kunst- en cultuuruitingen.
Zo zijn er versierde vuistbijlen gevonden uit het Acheuléen (2 miljoen–300000 jaar geleden), speciaal gearrangeerde kristallen in India uit dezelfde periode, versierde stenen en botten van 300000 jaar geleden (Bilzingsleben), een even oud vuurstenen beeldje (Berekhat Ram; Heilige Land), kralen van 130000 jaar terug (Skhul; Israël en Oued Djebbena; Algerije), vuursteen met complexe tekens (Golan hoogvlakte) van 55000 jaar terug etc.
Deze vondsten weerleggen de stelling dat er pas 40000 jaar geleden een culturele explosie heeft plaats gevonden. Zeer waarschijnlijk behoorden taal, kunst en religie reeds tot de culturele uitingen van de homo erectus en de Neanderthaler. Wellicht lag een oudere beschaving hieraan ten grondslag?

Nomaden

Hoe dit te rijmen valt met het nomadische leven, dat de Neanderthaler geleid zou hebben, valt niet goed te verklaren. Volgens – met name Leidse – archeologen was de Neanderthaler een jager op groot wild, die steeds achter de kudden aan moest trekken. Dit omdat hij vanwege zijn energiebehoefte per dag grote hoeveelheden vlees moest eten. Onderschatten we deze jagers cultureel?

Persoonlijke sieraden

Natuurlijk nemen de kunstvondsten in aantal toe naarmate we in recentere tijd komen. Persoonlijke sieraden van schelpen, koraal, tanden, ivoor, kalksteen, been en gewei duiken overal in Europa op vanaf 40000 jaar geleden. Grotschilderingen komen overal voor en zijn vaak van aanzienlijker ouderdom (30000) dan die in de grotten van Altamira en Lascaux. In Amerika dateren ze uit 16000-12000vC, ouder dan de immigratie over de Beringstraat. Aan de Venusbeeldjes uit het Gravettien 25000 jaar geleden) gingen in heel Eurazië beeldjes van vrouwenfiguren en vulva-afbeeldingen vooraf uit het Aurignacien (31000 jaar geleden). Bewerkte muziekinstrumenten uit botten, beenderen en ivoor (raspen, schrapers, fluitjes, trompetschelpen) dateren uit het Solutréen/Magdalenien (20000-8000).

Bewoning

Zeer waarschijnlijk is de homo erectus ook eerder uit Afrika gaan trekken dan tot nu toe werd aangenomen. Zo is vastgesteld dat bijna 2 miljoen jaar geleden India (Rawalpindi) reeds bewoond was, 1.8 mln jaar geleden Andalusië (Spanje), China en Java, 600000 jaar geleden Japan. Het Indonesische eiland Flores, dat ook toen slechts bereikt kon worden overzee, was reeds tussen 1 en 0.5 mln jaar geleden bewoond. Recente vondsten van vroege artefacten wijzen ook op bewoning van Siberië door de homo erectus (1-0.5 mln jaar geleden). Om zich in dit klimaat staande te houden zal hij vuur hebben moeten kunnen maken en bontkleding dragen. Dat wijst op een cultuur, die verder ontwikkeld was dan men doorgaans aan de homo erectus wil toeschrijven.

Sommige archeologen achten het mogelijk dat de Chinese en Siberische volken in die tijd ook overgestoken kunnen zijn naar Noord-Amerika. Artefacten van de vindplaats Calico Mountains zouden wijzen op bewoning 200000 jaar geleden. Uit dezelfde periode ongeveer zouden artefacten dateren in Brazilië (Esperança grot).

Bron: www.frontierscience.nl

Op zoek naar de antieke juwelen van Iran

Liefhebbers van antieke juwelen moeten zeker eens naar Iran, getuigt volgend reisverslag.
De hoofdstad Teheran ademt een bruisende vitaliteit uit. De bevolking is jong, goed opgeleid en conformeert zich uiterlijk aan de islam. Vrouwen lopen gesluierd, maar hebben vaak moderne kledij aan onder hun donkere, lange jassen. We bezoeken o.a. het Archeologisch Museum, het Juwelen Museum met de beroemde Pauwentroon en het voormalige paleis van de Shah.

Eeuwenoude citadel

Van Teheran vliegen we naar Kerman in het zuiden van Iran. In de Vakil Bazaar zien we o.a. het mooie Badhuismuseum. Vanuit Kerman bezoeken we de pittoreske plaats Mahan, met fraaie Farman Farma Tuin en Mausoleum van Shah Nematollah Vali uit 1431.
We gaan ook naar de imposante Rayen Citadel, 111 km ten zuiden van Kerman. Na het in 2003 verwoeste Bam is Rayen het grootste bouwwerk in het gebied. Rayen dateert uit de tijd van de Sassaniden (3e-7e eeuw). De citadel is gebouwd van adobe en bestaat uit een aristocratisch deel en een deel voor het gewone volk. O.a. het gymnasium, de stallen en de moskee zijn er nog te zien.

Zo sprak Zarathustra

We reizen langs een oude karavaanroute naar Yazd en maken onderweg enkele stops op mooie plekken. Yazd ligt in de woestijn op de grens van zout en zand. Yazd was hét centrum van de oud Perzische religie van de profeet Zoroaster (Zarathustra). We zien er de Torens der Stilte, de Windtorens en de Vuurtempel en natuurlijk ook de oude stad.
Vanuit Yazd bezoeken we het woestijndorp Kharanak met zijn mooie karavanserai en de voor Zoroasters heilige Chackchack Tempel. Onderweg naar Shiraz bezoeken we het oude ijshuis van Abarquo en de 2500 jaar oude Tombe van Cyrus de Grote in Pasargadae.

Dichters en klassieke paleizen

Het aangename Shiraz is vanouds de Stad der Dichters. Hun mausolea zijn sfeervolle tuinen waar de lokale bevolking ontspanning zoekt. De oriëntaalse markten roepen de sfeer van 1001 nacht op. Sheherazade kan ieder moment om de hoek komen. Ook bezoeken we diverse moskeeën, kunstig ingelegd met tegelwerk en gedetailleerde mozaïeken.
Vanuit Shiraz maken we een dagtocht naar het wereldberoemde Persepolis, de resten van de gigantische ceremoniële paleizen uit de glorietijd van het oude Perzië, 2500 jaar geleden. In de rotsen zijn de graftomben van de koningen uitgehakt.
Onderweg naar Isfahan bezoeken we Izadkhast, een eeuwenoud zandstenen fort met een karavanserai en een brug uit de periode van de Safaviden.
Nergens anders zijn zoveel prachtige bouwwerken te vinden als in Isfahan. We zien de kenmerkende bruggen over de rivier. Natuurlijk bezoeken we het immense Meidan-e Imam Plein. We bezichtigen diverse moskeeën waaronder de grote Masjede Jame Moskee, het Ali Qapu Paleis en de Kelisa-ye-Vank, een opmerkelijk mooie Armeense kerk. Ook zien we de oriëntaalse bazaar, een labyrint waar de kruidige geuren en kleuren tot u doordringen.

Pelgrims

In het prachtige Kashan zult u aangenaam worden verrast door de grote Agha Bozorg Moskee en de heerlijke Fin Tuin. Eens te meer blijkt waarom het oude Perzië bekend stond om haar bijzonder ontwikkelde architectuur van heiligdommen en tuinen.
We maken ook nog een stop in de heilige stad Qom. De pelgrims gaan er traditioneel gekleed. Hun belangrijkste doel is het mausoleum voor Fatima, de zus van imam Reza, die hier in 816 stierf.

Bron: www.vnc.nl

Sieraden van edelstenen

Sieraden en edelstenen gaan hand in hand. In deze bijdrage belichten we een aantal van de meest opmerkelijke edelstenen.

Granaat

Hardheid: 7 tot 7,5
Lichtbreking: +/-1,75
Dichtheid: 4
Kleur: Donkerrood
Granaat is een van de oudste edelstenen in de menselijke geschiedenis, al vanaf het Bronzen tijdperk. Granaten zijn bekend wereldwijd met hun donkerrode kleur. De in de natuur gevonden steen heeft een rondachtige vorm zoals graankorrels, en leent zijn naam van het latijnse woord “granum”, wat graan betekent, of “granatus”, wat granaatappel betekent, vanwege zijn donkerrode zaden die lijken op granaatstenen.
Hoewel de meeste granaten deze tijd uit Afrika komen, zijn deze stenen beroemd over de hele wereld al duizenden jaren. De oude Egyptenaren, Grieken, en Romeinen hebben allen ook granaatsieraden gedragen. Er werd wereldwijd geloofd dat granaatstenen als talisman dienden, omdat het reizigers zou beschermen tijdens de nachten door hun weg te verlichten en het kwade zou wegjagen.
In de Griekse mythologie wordt een granaatappel gezien als een liefdesgeschenk en wordt geassocieerd met de eeuwigheid.

Amethyst

Hardheid: 7
Dichtheid: 2.65
Kleur: Paars
Glans: Glasglans
Amethyst wordt vooral gevonden in de gekristalliseerde korst van vulkanisch gesteente zoals basalt. Amethyst word in veel landen gevonden, en wordt tot de minder dure edelstenen gerekend. Dit komt voornamelijk dat niet alle stenen dezelfde kleur hebben: echt perpect gekleurd Amethyst is zeldzaam. De holtes waarin Amethyst wordt gevonden, worden geodes genoemd. Deze komen na miljoenen jaren van weersinvloeden en erosie bloot te liggen. Het gebied met de grootste hoeveelheid aan Amethyst is de streek Rio Grande do Sul in Brazilië. Andere grote afzettingen zijn: Uruguay, India, Rusland, Sri-Lanka, Madagascar, Italië en de VS.
Deze steensoort is van grote waarde in de juwelenbranche. De prachtige purperen of violet-blauwe Amethysten worden in de Katholieke kerk gedragen als herinnering aan het lijden van Christus en als symbool voor de vrede. Amethyst is sinds de oudheid een waardevolle steen; in 3000 v. Chr. werd hij in Egypte en Klein Azië gebruikt voor juwelen en zegels.

Aquamarijn

Hardheid: 7.5 – 8
Dichtheid: 2.68 – 2.74
Kleur: Blauw
Glans: Glasglans

De belangrijkste vondsten van Aquamarijn komen uit Brazilië, De beste donkerblauwe Aquamarijnkristallen komen uit Madagaskar. Andere vindplaatsen zijn Afganistan, Nigeria, Pakistan, het Russische Oeralgebergte en de Mourne Mountains in Ierland.
Aquamarijn is een prachtige edelsteen. De kleur varieert van groenblauw tot diep hemelsblauw. Het is een kostbare edelsteen die vaak wordt nagemaakt met behulp van natuurlijke, of onnatuurlijke materialen. In Brazilië worden de mooiste aquamarijnkristallen gevonden, vooral in de mineralen-rijke staat als Minas Gerais ten noorden van Rio de Janeiro. De aquamarijnkristallen zijn gewoonlijk doorzichtig en kleurloos als ze worden gebruikt als juweel. De mooiste blauwe kleur wordt soms op kunstmatig wijze verkregen door de steen te verhitten tot ca. 400°C. De kleur is in de hele steen gelijk hoe licht- of donkerblauw hij ook is. Deze opmerkelijke uniforme kleur wordt veroorzaakt, doordat een klein beetje ijzer in de kristallen zit opgesloten. Een andere bijzondere eigenschap is, dat het blauw of kleurloos is, afhankelijk van de hoek waaronder de steen wordt bekeken. Dit verschijnsel heet Dichroïsme.

Met dank aan www.mazlemianbros.n

Tongers reliekschrijn geeft geheimen prijs en is een waar juweeltje

Een eeuwenoud reliekschrijn uit de Tongerse Begijnhofkerk geeft eindelijk zijn geheimen prijs. Slotenmaker Etienne Lampaert wist het schrijn dat al jarenlang gesloten was eindelijk te openen. In het schrijn zitten een aantal relieken, verpakt ik kostbaar fluweel waarin wellicht goud- en zilverdraad verwerkt is.

Geheimen prijsgegeven

Het Belang van Limburg meldt: “Het eeuwenoude reliekschrijn uit de Begijnhofkerk heeft eindelijk zijn geheimen prijsgegeven. Het 16de- eeuwse schrijn zag voor het laatst het daglicht bij de Kroningsfeesten van 1890. Al die tijd bleef het gesloten – ondanks verwoede pogingen om het meubel te openen. Tot slotenmakerij Lampaert uit Diepenbeek redding bracht en de klus in geen tijd klaarde.
Stadsarchivaris Steven Vandewal was bijzonder opgetogen over de interventie van de Diepenbeekse slotenmakerij. Eerder had Veerle Stinckens, die het schrijn had gerestaureerd, ook al pogingen ondernomen om het deurtje aan de zijkant van het houten meubel te openen – zonder succes. “We waren erg gebrand om het reliek aan de binnenzijde een behandeling met boenwas te geven”, aldus Steven Vandewal.

Handbeentje Jezus

Na de succesvolle spontane interventie van de slotenmaker kon de stadsarchivaris de inhoud van het schrijn eindelijk bewonderen. “Er zaten meer dan twintig stoffen beursjes in. Ze bevatten een paar honderd relieken uit de 15de eeuw. Het gaat o.a. over een stukje van de rots van Petrus en een beentje van de hand van Jezus”.
De relieken stemmen overeen met de figuren die op het schrijn staan afgebeeld. Er stak ook een soort inventaris in. “Een lijst uit 1735 in het Oudnederlands. Dat maakt het ons een stuk makkelijker om de inhoud te achterhalen.”

Kostbaar textiel

Steven Vandewal is vooral verbaasd over de goede kwaliteit van het gebruikte textiel. Hij deed beroep op de kennis van de Antwerpse Frieda Sorber, verbonden aan het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (K.I.K.) en het Modemuseum van Antwerpen. Zij is vooral gefascineerd door zes beursjes met waardevol textiel.
“Vroeger schonk men kostbare voorwerpen aan de kerk. Dat gebeurde ook met textiel. Hier kreeg het een tweede leven als reliekomhulsel. Een fluwelen gewaad uit die tijd heeft dezelfde impact als een Maserati of een Rolls Royce nu.”

Culturele rijkdom

Sorber liet zich bijstaan door Joy Boutraup uit Denemarken. Zij werkt voor het Nationaal Museum in Kopenhagen en heeft zich gespecialiseerd in middeleeuwse beursjes. Ook Erfgoedschepen Christiane Thys toont zich erg opgetogen met de ‘vondst’. “Een mooi voorbeeld van de culturele rijkdom die de oudste stad nog verbergt.”
Het Reliekschrijn wordt binnenkort overigens tentoongesteld in het onlangs geopende Begijnhofmuseum. “Maar dan wel zonder de inhoud, want die blijft in het archief”, aldus stadsarchivaris Vandewal.

Nieuws uit de sector van de edelstenen en diamanten

Hieronder verzamelden we enkele nieuwtjes uit de sector van de edelstenen en de diamanten uit de pers.

Topazen

ANTWERPEN – In het Antwerpse veilinghuis Bernaerts gingen achttien topazen, kostbare edelstenen, onder de hamer voor het duizelingwekkende bedrag van 1 miljoen euro.
Potentiële kopers moesten op voorhand een bankwaarborg storten van 25.000 euro en konden de partij inkijken in de bankkluis. ‘Toen al bleek dat er iemand veel geld voor wilde neertellen, maar de juwelen liefst bij elkaar wilden houden’, vertelt Peter Bernaerts. ‘Na overleg met de deurwaarder, hebben we dat toegestaan.’
 

Geen tegenbod
Op de veilingdag kwam er geen tegenbod. ‘Er waren veel kijklustigen’, aldus Bernaerts, die de veiling de op één na succesvolste ooit noemt. In 2002 bracht L’Oiseau du Ciel van René Magritte tijdens de veiling van de Sabena-inboedel liefst 3,4 miljoen euro in het laatje. Al is het niet uitgesloten dat de eivormige edelstenen uiteindelijk nog beter doen, want de komende veertien dagen kan iedereen een tegenbod doen op de topazencollectie, dat minimum tien procent hoger moet liggen.
Voorlopig blijft de identiteit van de koper geheim, maar Bernaerts verklapt wel dat het om een Nederlands bedrijf met Indische belangen gaat. Dat de sprookjesachtige topazen, waaronder een geslepen sherry topaz van 2.411 karaat, 7,7 centimeter lang en 5,7 centimeter breed, zo hoog zijn gegaan, is niet verwonderlijk. Ze behoren tot de zogenaamde Soviets Stars Collection en zijn van Oost-Europese afkomst.

Vrijspraak in smaragdzaak
 

ANTWERPEN – De correctionele rechtbank van Antwerpen heeft de nv Manufacturing Agencies Consulting (MAC) en haar drie zaakvoerders vrijgesproken voor witwassen en valsheid in geschriften. De beklaagden hadden in de jaren negentig investeerders aangetrokken voor de bouw van een school, een museum en een luxehotel in Brazilië.

Smaragden op de zwarte markt

Er werden miljoenen euro’s in het project gepompt. Volgens het openbaar ministerie werd het geld echter gebruikt om smaragden te kopen op de zwarte markt die dan vervolgens in Antwerpen verkocht zouden worden. De verdediging stelde dat de smaragden gedolven werden in een mijn die met het geïnvesteerde geld gekocht werd. De mijn diende als onderpand voor een lening. De rechtbank oordeelde dat het niet uitgesloten was dat de edelstenen een legale oorsprong hadden.

Tiara voor Tatiana

KNOKKE – Tatiana Silva straalde gisteravond tijdens de Nacht van Exclusief in Knokke. De ex-Miss België is het gezicht van het evenement en droeg dan ook een speciale outfit: een tiara ontworpen door couturier Geert De Puysseleyr. Hij ging speciaal naar Thailand om de avondjurk te ontwerpen. De tiara is bezet met diamanten en andere edelstenen en de stoffen zijn volgens de ontwerper – hoe kan het ook anders – exclusief.

Antieke sieraden bij de Azteken

De Azteken hadden opmerkelijke gewoontes. Ze waren hun tijd ver vooruit en droegen graag mooie sieraden.

Goud en edelstenen

De Azteekse adel droeg kleren die volledig verschilden van de kledij van de gewone mens. Zo mocht alleen de adel katoen dragen, want dat was een luxeartikel. De edellieden droegen lange mantels van katoen of veren gecombineerd met sieraden van goud of edelstenen.

Azteken droegen geen broeken, ook de edelen niet. Wel droegen zij een lendendoek, soms gecombineerd met een mantel. Daarnaast besteedden de Azteekse edellieden aandacht aan hun hoofdtooi: zowel mannen als vrouwen droegen kleurrijke linten in hun zwarte haar. Hun gezicht versierden ze met neuspiercings, oorbellen en lipsieraden. Voor de adel waren de meeste van deze sieraden in goud. Vrouwen droegen vaak oorringen in jade (een soort groene steen) of barnsteen (oranje verharde hars) en misschien zelfs een gouden halsketting. 

Burgers

Gewone mensen droegen veel minder sieraden en versierde kledij. Zij droegen vaak gewoon een lendendoek uit vezels van de agave. Voor feesten kocht men vaak nieuwe kleding omdat de vezels van de agave het mooist zijn wanneer ze nieuw gekocht werden. De burgers hadden ook wel sieraden maar niet in goud of andere edelstenen. Zij maakten sieraden met kralen van klei of halskettingen van schelpjes, wat ook heel mooi was.

Huizen

Rijke edelen woonden in grote huizen met 2 verdiepingen, met een tuin en een hoge muur eromheen. De muren waren gemaakt uit steen of uit adobe (kleiblokken bedekt met pleisterkalk).

De meeste gewone huizen hadden een plat dak, soms met een tuin erop, en hadden de vorm van een vierkant, met een binnen plaats in het midden. De buitenmuren hadden geen ramen (om de warmte buiten te houden) en ook geen versieringen. Aan de binnenplaats lagen grote frisse kamers, vaak versierd met grote pilaren.

Binnenshuis bevonden zich een eetkamer, een ontvangkamer,  slaapkamers, een keuken, kamers voor de bedienden en zelfs een aparte strafkamer. De buitendeuren waren meestal gemaakt uit hout, maar binnenshuis waren er geen deuren. De “deurgaten” werden gewoon afgeschermd met hangende matten. Omdat de Azteken geen sloten hadden, naaiden ze kleine belletjes aan deze matten, zodat ze zouden horen of er iemand binnenkwam.

Stoombad

Net als wij soms in de sauna gaan, hielden de Azteken ook van stoombaden. Keizer Montezuma ging bijvoorbeeld twee keer per dag in bad.

De gewone mens nam regelmatig een bad in het meer of in een rivier waarbij ze wortels van een bepaalde plant als zeep gebruikten. Maar veel huizen hadden een bijgebouwtje waarin zich een stoombad bevond. Het zag eruit als een iglo met een gat in het dak om te verluchten. Buiten het bad werd een vuur gestookt dat de muren van het badhuisje verwarmden tot ze roodgloeiend waren. Dan ging je naar binnen als je wou baden en gooide net zolang water tegen de hete muren tot de “iglo” gevuld was met stoom.

(gelezen op http://home.scarlet.be/an.bloemen/inleiding.htm, © Valérie Adriaens en An Bloemen)

Egyptische antieke sieraden

Sieraden in het oude Egypte hadden niet alleen een decoratieve maar ook een kwaadafwerende functie. Daarnaast gaven ze uiting aan de identiteit van de drager. De grondstoffen voor de sieraden waren rijkelijk in de woestijn voorkomende edelmetaal, edelstenen en mineralen. Drie hoogtepunten van de sieraadkunst uit het Nieuwe Rijk: een collier van kornalijnen oedjat-ogen en lapis lazuli insecten, met een gouden hanger (Bes en Hathor) tussen gouden leeuwenkopjes; een ketting van kornalijnen korenbloemen en gouden vissen; en een ketting van lapis lazuli vliegjes in goud cloissoné.

Sieraadkunst

Al in de vroegste fasen van de faraonische cultuur hebben de Egyptische handwerkslieden goede prestaties geleverd op het gebied van de sieraadkunst. Dankzij een fabelachtige beheersing van materialen en een uitermate verfijnde smaak, waren zij in staat grootse meesterwerken op zeer kleine formaten te creëren. Sommige hiervan horen bij het beste en mooiste dat de mensheid op dit gebied ooit tot stand heeft gebracht.

Voorwerpen die bestemd waren voor de versiering van het lichaam, zoals halskettingen, oorringen en oorhangers, pectoralen, armbanden en vingerringen, hadden niet alleen een decoratieve functie, maar waren tevens amuletten, bedoeld om kwade machten van hun dragers af te weren of, omgekeerd, om het algemeen goede aan te trekken en de bescherming van een bepaalde goddelijke macht te verkrijgen. Een scheidslijn tussen sieraad en amulet valt daarom niet te trekken en vanwege hun magische betekenis mochten sieraden natuurlijk ook in de wereld van de doden niet ontbreken. De kracht die iemand tijdens zijn leven aan zijn dierbare juwelen had toegeschreven, kon ook in het hiernamaals niet worden gemist, vooral omdat sieraden niet alleen bescherming boden, maar de drager ervan ook een zekere identiteit verleenden.

Vormen en motieven

De grondstoffen voor hun sieraden vonden de Egyptenaren in de eerste plaats in eigen land. De woestijnen waren rijk aan edelgesteenten, mineralen en goud.

Juwelen werden door mannen en vrouwen gedragen. Dat was vooral in het Nieuwe Rijk het geval, toen de welvaart geen grenzen kende. De sieraden uit die periode, met als absoluut hoogtepunt de regeringen van de farao’s uit de 18e dynastie, blinken uit door een grote variëteit aan vormen en motieven.

Een greep uit de kostbare sieradenverzameling van het Rijksmuseum van Oudheden moge de zojuist gedane lofuitingen op de faraonische sieraadkunst illustreren.

De collier bovenaan is samengesteld uit amuletten van allerlei vorm. Hiertussen zijn oedjat-ogen (opengewerkt of geciseleerd in een plaatje), vliegen, scarabeeën, een vis en een hartvaas-amulet te onderscheiden, gemaakt van kornalijn, lapis lazuli en goud. Het centrale element van de ketting wordt gevormd door een ovale kraal van kornalijn, die wordt geflankeerd door leeuwinnenkopjes en vaasvormige kralen van goud. Onder deze kraal hangt een gouden hanger in de vorm van de god Bes met een rechthoekig, gouden plaatje waarop de koegodin Hathor in een papyrusbosje is afgebeeld.

De ketting in het midden bestaat uit paren van kralen in de vorm van korenbloemen, gemaakt van kornalijn en afgewisseld door ronde en bladvormige kralen van hetzelfde materiaal en fijngeciselleerde vissen in goud. In het centrum ook hier weer een kornalijnen amulet. Deze fraaie collier zou uit de grafschat van generaal Djehuti stammen. Van deze vooraanstaande man, een tijdgenoot van farao Thoetmosis III, bevat de Leidse collectie meer voorwerpen, zoals het slot van een halskraag.

De onderste halsketting is opgebouwd uit 31 hangertjes die de vorm hebben van een vlieg. De insekten zijn gemaakt volgens de cloisonnétechniek: in goud gegoten cellen zijn ingelegd met lapis lazuli en rood glas. Tussen de vliegen zijn ovale kralen van blauwe en groene glaspasta geregen.

De oudste oorringen van het geribbelde type zijn aangetroffen in een Thebaans graf uit de 17de dynastie. Dergelijke oorsieraden waren vooral onder het bewind van Thoetmosis III in de mode. Zij behoorden tot de traditionele geschenken aan hoge ambtenaren die zich om bepaalde redenen verdienstelijk hadden gemaakt en met het zogeheten ‘eregoud’ werden onderscheiden. Vaak droeg men in elk oor van dit soort ringen. Zij bestaan uit vier tot zes aan elkaar gesoldeerde, uit goudblad gevormde buisjes met een driehoekig profiel. Het gave exemplaar in Leiden heeft een diameter van 5,8 cm. De middelste twee van de zes buisjes zijn langer dan de buitenste buisjes en konden door een doorboorde oorlel worden geschoven.

Bron: www.museumkennis.nl

Edinburgh en zijn antieke sieraden

Wie Schotland bezoekt, moet zeker ook Edinburgh op de reisroute zetten. In de zomer bruist het er van de activiteiten, maar ook de rest van het jaar komt de culinaire liefhebber hier uitgebreid aan zijn trekken. Verlaat de stad zeker niet zonder whisky, beef en lam geproefd te hebben en dompel je onder in de sfeer van een van de mooiste steden van Europa. Ook liefhebbers van antieke sieraden komen hier aan hun trekken.

Edinburgh is een stad met een beladen geschiedenis. Het begon als een fort op de Castle Rock, maar werd al in de 7de eeuw na Christus door de Engelsen veroverd. Sinds 1492 is het de hoofdstad van Schotland, en eeuwenlang gold een bloedige strijd met de Engelse bezetter. Edinburgh Castle (gebouwd op een vulkanische rots), de zoo en de Royal Botanic Gardens mogen tijdens een bezoek aan deze stad niet ontbreken.

De binnenstad van Edinburgh wordt opgedeeld in Old Town en New Town. Sinds 1995 staan de Old Town en New Town op de UNESCO Werelderfgoedlijst en dat is natuurlijk geen toeval. De Old Town bestaat uit het kasteel en een hoofdstraat met stegen in een visgraatpatroon. Deze hoofdstraat wordt de Royal Mile genoemd. De Royal Mile loopt van het kasteel naar Holyrood Palace en is voornamelijk voorzien van toeristische winkeltjes. Shoppen in Princes Street is eveneens een must.

Whisky

Eenmaal moe van deze verkenningstocht, kun je op verhaal komen in één van de ruim zevenhonderd pubs met een echte Schotse whisky. Liefhebbers van Schotlands bekendste sterkedrank wippen uiteraard ook even binnen in het Scotch Whisky Experience op de Royal Mile. Hier krijg je alle informatie over het productieproces en de geschiedenis van whisky. In het restaurant en de bar kan je bovendien genieten van het beste Schotse rund- en lamsvlees en niet minder dan 300 whisky’s, ideaal om een kleine vergelijkende proeverij te houden. Na een bezoek kan je natuurlijk niet met legen handen naar huis gaan. In de winkel worden meer dan honderd soorten whisky verkocht.

Festival en haven

Edinburgh is ook bekend van het Edinburgh Festival, een combinatie van diverse muziek- en theaterfestivals, dat in de zomer vele toeristen trekt. In augustus wordt ieder jaar de Military Tattoo georganiseerd, een wereldvermaarde taptoe waar legeronderdelen uit de hele wereld aan deelnemen. Tenminste eenmaal tijdens de vaker uitgevoerde taptoe komt Koningin Elizabeth II kijken. Rond nieuwjaar is er vier dagen lang feest, wat het Hogmanay’-festival wordt genoemd.

Haven

Edinburgh had vroeger uitgestrekte dokken. Het imposante havengebied, Leith, is geherstructureerd, en de haven wordt nu voornamelijk aangedaan door cruiseschepen die naar Noorwegen, Zweden, Denemarken, Duitsland en Nederland varen. In de haven ligt ook de ‘Royal Yacht Brittania’ te wachten, een schip van de koninklijke familie, waar toeristen een rondleiding op kunnen krijgen. Vanuit Rosyth, een stadje net ten noorden van Edinburgh, is er ook een ferryverbinding met Zeebrugge.

Antieke sieraden

In het centrum van Edinburgh vind je bovendien een aantal leuke winkeltjes van handelaars in antieke sieraden. De prachtigste en meest pittoreske oude juwelen gemaakt met diverse materialen zoals goud, zilver, platina, diamant, saffier, robijnen en noem maar op zijn er te vinden voor wie zich enige moeite doet om op zoek te gaan.

Een leuk extraatje bij een bezoek aan een van de meest opwindende steden van Groot-Brittannië.

Geschiedenis van het geld

De geschiedenis van het geld is een verhaal dat duizenden jaren overspant. Met betrekking tot dit verhaal moet de numismatiek als de wetenschappelijke studie van geld en haar geschiedenis in al haar vormen worden vermeld.

Geld zelf moet een schaars goed zijn. Vele zaken zijn als geld gebruikt, van van nature schaarse edelmetalen en schelpen tot volledig kunstmatig geld zoals bankbiljetten. Modern geld, en het meeste oude geld eveneens, is in essentie een symbolische voorstelling van een zeker waarde — met andere woorden, een abstractie ervan. Het papiergeld is vandaag de dag misschien wel het meest gebruikelijke type van fysiek geld. Toch hebben metalen zoals goud of zilver veel van de essentiële kenmerken van geld behouden. Goud en zilver hebben nog altijd een intrinsieke waarde die niet is bepaald door haar vorm maar door haar hoeveelheid.

Het is belangrijk te onthouden dat geld en munten niet hetzelfde zijn.

De opkomst van geld

Recent onderzoek wijst erop dat het vroegste geld (d.i. symbolische betaalmiddel) reeds in 100.000 v.Chr. kan worden geplaatst.[1] Het is mogelijk dat de Neolithische evolutie (ten vroegste rond 20.000 v.Chr.) het gebruik van geld in een stroomversnelling heeft gebracht.

Functies

Men kan over het algemeen een drietal functies toekennen aan betaalmiddelen die we als geld kunnen bestempelen: het kan gebruikt worden als tussengoed bij transacties, het kan dienen als waardemeter voor andere goederen en het kan een spaarmiddel zijn voor latere tijden.

Karl Polanyi maakt binnen geld een onderscheid tussen “general purpose” en “special purpose”-geld.[2] De voorwaarden waaraan dit eerste soort geld moet voldoen volgens Polanyi zijn: portability (d.i. makkelijk te transporteren), divisibility (d.i. makkelijk op te delen zijn in kleinere coupures en dus meerdere denominaties kennen), convertability (d.i. gemakkelijk inwisselbaar zijn), generality (d.i. algemeen aanvaard worden), anonimity (d.i. gebruikt kunnen worden zonder zich te hoeven identificeren) en legality (d.i. het garanderen van de waarde ervan door een overheidsinstantie).

Pre-monetaire betalingsvormen

Men gebruikte oorspronkelijk geen munten (d.i. metalen plaatsjes) als geld, maar andere waardevolle middelen. Een voorbeeld hiervan zijn bijvoorbeeld de zilveren sikkels in Assyrië (ca. 1900 v.Chr.).

De eerste munten

Er zijn in de loop van de geschiedenis drie onafhankelijke munttradities ontstaan in de wereld: de Chinese, de Indische en de Westerse traditie.

Chinese traditie

De Chinese traditie begon in de tijd van de Strijdende Staten of wellicht wat eerder. In China werden munten gegoten en vaak van een gat in het midden voorzien. Door dat gat werd een touw geregen. Chinese munten werden vaak per streng verhandeld, vanwege de geringe waarde van de individuele munten. De aantallen munten per streng varieerden. Tot in het begin van de 20e eeuw verwisselde Chinees muntgeld op deze wijze van eigenaar.

Indische traditie

De Indische traditie goot staven van een metaal, waarvan plakjes werden gesneden die van van inkepingen werden voorzien.

Westerse traditie

De westerse traditie komt waarschijnlijk uit Turkije (Klein-Azië), Lydië. In het westen werden (en worden) munten geslagen. Een plakje metaal wordt in een matrijs gebracht en onder hoge druk wordt een afbeelding daarin geperst (geslagen). Toch heeft men ook lange tijd munten gegoten.

Het eerste papiergeld

Jiaozi is een tiende eeuws soort bankbiljet uit Sichuan. De uitvinding ten tijde van de Song-dynastie wordt wel beschouwd als het eerste papiergeld uit de geschiedenis.

Papiergeld, dat per definitie fiduciair geld is, werd voor het eerst gebruikt in het Chinese keizerrijk. In de 14e eeuw werd er reeds papiergeld gebruikt, maar het is mogelijk dat het op beperkte schaal ook al in de 7e eeuw in zwang was.

Bron: www.wikipedia.be

Het Pena paleis in Sintra, thuishaven van juwelenliefhebber Ferdinand van Saksen Coburg

Op de hoogste toppen van de Serra de Sintra, een half uurtje ten noordwesten van Lissabon, bevindt zich het Palácio Nacional da Pena. Niet zomaar een koninklijke residentie, want Pena staat bekend als het meest romantische paleis van Europa. Ferdinand August van Saksen-Coburg liet het in de 19^de eeuw bouwen voor zijn echtgenote, Koningin Maria II van Portugal. Ferdinand was een ware kunstliefhebber die in dit paleis de groten van zijn tijd ontving. Hij was een liefhebber van juwelen en sieraden, die hij graag schonk aan zijn vrouw en minnaressen.

Verzot op antieke juwelen

Ferdinand August Frans Anton van Saksen-Coburg-Gotha-Koháry (geboren in Wenen op 29 oktober 1816) was niet de eerste de beste. Hij was de zoon van Ferdinand George August van Saksen-Coburg-Gotha (broer van Koning Leopold I van België) en van prinses Antonia Koháry. Toen hij op 9 april 1836 trouwde met Maria II, koningin van Portugal en weduwe van August van Leuchtenberg, kreeg hij de titel Hertog van Bragança met het predikaat Koninklijke Hoogheid mee. Bij de geboorte van hun zoon en troonopvolger Dom Pedro de Alcántara (de latere Koning Peter V) verwierf hij in overeenstemming met de grondwet de koningstitel met als naam Ferdinand II.

Gedwongen op de troon

Hij was een atypische koning, die maar weinig voeling had met staatszaken en veeleer interesse in kunst en muziek betoonde. Toch moest hij noodgedwongen tijdens de zwangerschappen van zijn vrouw, die elf kinderen zou baren, de functie van regent vervullen. Na de dood van Maria II in het kraambed tijdens de bevalling van hun laatste kind Eugenius op 15 november 1853 nam hij de troon over als regent, tot zijn zoon Peter twee jaar later de meerderjarigheid bereikte.

Hoogtepunt

Zelf beschouwde Ferdinand II de bouw van het Pena paleis als het hoogtepunt van zijn leven. De veelbereisde vorst liet zich inspireren door verschillende stijlen vanuit de vier windstreken en architecturale periodes. Hij liet het paleis in verschillende periodes bouwen, en we herkennen duidelijk invloeden van de Moren en Arabieren in de vorm van de minaretten, gotische stijlelementen en kenmerken uit de mythologie en de renaissance. Deze sprookjesachtige combinatie mag als een typische uiting van het romantische gedachtegoed dat ook aan de koninklijke hoven in de 19^de eeuw haar intrede deed beschouwd worden.

Het paleis werd gebouwd op de resten van een Hiëronymietenklooster dat in de 15^de eeuw werd gesticht op de plaats van de kapel van Nossa Sentora da Pena. Op dezelfde berg bevindt zich ook nog het Castelo dos Mouros, een oude Moorse burcht uit de achtste eeuw. Op aanraden van zijn Duitse architect Baron Von Eschwege liet Ferdinand de nodige verdedigingsmuren aanbrengen, onnodig want het paleis zou nooit belegerd worden. Het paleis, dat voornamelijk dienst deed als zomerpaleis, werd voltooid in 1855, net voor de dood van Ferdinand (15 december 1885) die dus nog het leggen van de laatste steen kon meemaken.

Toch hadden Ferdinand en Maria intussen al heel wat gasten in het nog onafgewerkte paleis ontvangen. Zo was Koning Leopold I er meermaals te gast met zijn minnares Arcadie Claret en behoorde Lord Byron, beschouwd als de bekendste romantische dichter van zijn tijd, er tot de vaste gasten.

Ook de later krankzinnig verklaarde Koning Ludwig II van Beieren kwam naar Pena om er inspiratie op te doen voor zijn megalomane slot Neuschwanstein, nog steeds een van de bekendste toeristische attracties. De gelijkenissen tussen beide kastelen zijn opmerkelijk, met dit verschil dat Ludwig II nooit een nacht in zijn paleis doorbracht en hij stierf voor de definitieve voltooiing.

Museum

Sinds 1910 is het Pena paleis een museum. Het interieur ziet er nog steeds uit zoals toen de koninklijke familie het in 1910 halsoverkop verliet, op de vlucht naar Engeland. De betonnen ruimtes zijn zodanig vernuftig gedecoreerd dat ze op hout lijken, en opvallend zijn de prachtige Moorse beelden van dienaren die de elektrische schemerlampen – zowat de allereerste exemplaren uit hun tijd – vasthouden. Ook de enorme hoeveelheden schitterend Meissen-porselein met typisch Duitse taferelen uit de kindertijd van Ferdinand zijn vertederend en voeren een lang vergeten, nostalgische tijd op.

Uiteraard mag ook de kunst van de vorst zelf niet ontbreken. Ferdinand was een niet onverdienstelijk schilder en toont in zijn werk een passie voor de natuur en de gewone mens.

Info

Pena paleis, Estrada da Pena 2710-609 2710 Sintra Portugal, tel. +351(21)9105340

Toegang van 1 mei tot 15 september van 10 tot 19 uur, van 16 september tot 30 april 10-17u30. Toegangsprijs afhankelijk van de tour door verschillende gedeeltes of het hele paleis van 7 tot 11 €.