De antieke sieraden van Toetanchamon, een ode aan Howard Carter

De expositie van Toetncnhamon in Brussel geeft een mooi beeld van de antieke sieraden uit de Egyptische oudheid.

Er is nieuws voor al wie ooit van een archeologenbestaan droomde, maar er nooit toe kwam. De tentoonstelling Toetanchamon, zijn graftombe en zijn schatten brengt de toeschouwer terug in de sfeer van 4 november 1922, toen Howard Carter door een gat in de muur binnenkeek in de grafkamer van de Egyptische farao. Zeven jaar had zijn team ernaar gegraven. De opwinding! De sensatie!

Toen zijn ogen gewend waren aan het halfduister tekenden zich de contouren af van drie langgerekte bedden in de vorm van dierenlichamen, scepters, zwarte schrijnen, een kleine ebbenhouten troon en eivormige dozen met voedsel voor het hiernamaals.

Dat alles krijgt de toeschouwer van de tentoonstelling eveneens te zien, op exact dezelfde schaal als de originele stukken. Maar hij geniet van het comfort dat voor hem zachtjes een dimlicht aanzwelt. Van de voorkamer schuift de bezoeker door naar de grafkamer, om vervolgens door te dringen tot de schatkamer.

In die drie kamers zaten 5.400 objecten. Vele daarvan zaten in kisten en schrijnen. Het lichaam van de farao bevond zich in een veelgelaagde verpakking van drie kisten en vier schrijnen, in elkaar geschoven als baboesjkapoppetjes.

De tentoonstellingsmakers bouwen in hun rondgang de spanning op. Wat zou er in de volgende kamer zitten? Ze appelleren aan ons kinderlijke verlangen om te achterhalen wat er in pakjes zit. En dat stallen ze vervolgens royaal naast elkaar uit. In de ‘schrijnstraat’ staan vier van het bladgoud blinkende dozen naast elkaar.

Hét verschil met Howard Carter is dat hij the real stuff zag. De objecten die hij aanschouwde, hadden de aura van 3.300 jaar verborgenheid. De binnenste kist was opgetrokken uit puur goud.

De tentoonstelling maakt er geen geheim van dat geen enkel van zijn 1.200 geëxposeerde objecten echt is. Vijf jaar lang is in een Egyptisch atelier gewerkt aan het vervaardigen van replica’s. Het dodenmasker van Toetanchamon (deze ‘superlatieve reconstructie’, zegt de persmap) is uit brons gemaakt en ziet eruit als het icoon dat we kennen uit de schoolboekjes.

Atelierbaas Hesabi kreeg in de Egyptische musea amper gelegenheid om originele stukken op te meten of te scannen. Daarom zijn meestal de schetsen van Howard Carter nagevolgd en foto’s van zijn medewerker. Een wetenschappelijk team van egyptologen fiatteerde de replica’s – en stuurde sommige terug naar het atelier.

‘Toetanchamon lag in een grafruimte die niet voor hem bestemd was’, zegt doctor Ingrid Blom-Böer. ‘Grafkamers van farao’s waren volledig volgeschilderd, en dat was hier niet het geval. Koningen kregen grotere ruimtes toebedeeld. In dit geval stonden de objecten opgestapeld om alles erin te krijgen. Alles wijst erop dat Toetanchamon rond zijn negentiende onverwacht stierf, en dat iemand anders’ grafplaats in zeven haasten omgeturnd werd. In de zeventig dagen die een mummificatieproces duurt, is het allemaal moeten gebeuren.’

In de expositie zijn replica’s van twee beelden en een sierlijke trompet te zien die ondertussen niet meer in hun oorspronkelijke vorm bestaan. Tijdens de Egyptische revolutie werden ze ontvreemd uit het Nationaal Museum. Ze werden later gemolesteerd teruggevonden in de metro.

‘Toetanchamon’, dagelijks (10 tot 18 uur)
in Paleis 2 op de Heizel, 070-25.20.20.
www.kingtutbrussels.be

Bron: Geert Sels, De Standaard

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *