De verborgen sieraden van Banqueting House

Banqueting House is het enige overblijfsel van Whitehall waar de Engelse vorsten in de 16de en 17de eeuw verbleven, maar wat voor een! Hier werden in de loop der geschiedenis talloze historische koninklijke banketten gehouden. Nu is het vooral bekend van de middagconcerten waarop ook de leden van de koninklijke familie graag aanwezig zijn. Hier toonden ze in intieme graag haar mooiste antieke sieraden en juwelen.

De site waarop Banqueting House gebouwd werd was oorspronkelijk de eigendom van de aartsbisschop van York, die op deze plaats een Londense residentie had beter bekend als York Place. De kerk koos niet toevallig voor een plaats dichtbij het voornaamste koninklijke verblijf Westminster. De kerkvaders maakten er een luxueus geheel van, zo weelderig zelfs dat Edward I (1272-1307) hier wat graag zijn intrek nam na de grote brand die het paleis van Westminster in 1297 grotendeels in de as legde.
Tijdens de 15de eeuw was York Place de plaats waar grote kerkleiders zich terugtrokken om hun pannen te smeden. In die periode hielden ze zich niet alleen met de kerk bezig, maar houden ze ook een grote invloed op de vorsten. Zo was aartsbisschop Rotherham (1423-1500) kanselier van Edward IV (1461-1483). De kerkelijke leiders werden voor deze posities rijkelijk beloond, en York Place groeide uit tot een residentie met koninklijke allure.
In 1514 werd Thomas Wolsey (1475-1530) aartsbisschop van York, en hij begon intensief te werken aan een verdere uitbreiding van York Place. Tijdens zijn loopbaan zou Wolsey voortdurend in aanvaring komen met Koning Henry VIII, die hij probeerde voor zijn kar te spannen. Aanvankelijk lukte dat, maar geleidelijk verloor hij zijn invloed op de koning en raakte zelfs net voor zijn dood in 1530 volledig uit de gratie. Rond die tijd had Henry VIII zijn kanselier al van zijn bezittingen beroofd, waaronder Hampton Court Palace en York Place.

Goud, zilver en juwelen

Nu de aartsbisschop dood was, had Henry VIII de handen vrij om met deze royale residentie te doen waar hij zin in had. Omdat het koninklijke paleis in 1512 door een zware brand grotendeels vernield was, had Henry al die tijd voornamelijk in Lambeth Palace verbleven maar die plaats was maar een pover surrogaat voor een vorst van zijn niveau.
Volgen sommige geschiedschrijvers begon de vorst in die periode aan een verregaande vorm van grootheidswaanzin te leiden. Hij herdoopte York Place in Whitehall en gaf zijn architecten de opdracht de al niet geringe plannen die Woolsey met de residentie had niet alleen uit te voeren maar te overtreffen. Zo gaf hij handenvol geld uit aan het verwerven van een uitgebreide strook grond aan de westkant van zijn nieuwe paleis van Charing Cross naar Westminster.
De koning liet er een indrukwekkende reeks gebouwen neerzetten, allemaal voor zijn plezier. Zo waren er talloze paardenstallen, terreinen voor sporten zoals de voorloper van tennis, boogschieten, balspelen en lustprieeltjes.
De voornaamste gebouwen, de Great Hall, de kapel en de koninklijke appartementen, bevonden zich aan de oostkant met uitzicht op de rivier. Langs deze gebouwen liep een straat, afgezet met de King Street Gate en Holbein Gate. Deze straat was voorbehouden voor de leden van het hof die van Sint-James’s Park naar het paleis wilden wandelen zonder langs de publieke weg te moeten gaan.
Bij het einde van het leven van Henry VIII had het paleis van Whitehall een oppervlakte van meer dan 93.000m² en was daarmee het grootste koninklijke paleis van Europa. Maar meer nog dan een royale residentie vormde Whitehall het epicentrum van de macht en staatsceremonies. Om het in moderne termen te zeggen: Whitehall combineerde de verschillende functies die Buckingham Palace, Downing Street 10 en de verschillende koninklijke paleizen nu samen uitoefenen.
Het was de uitgelezen plek om de royals om uit te pakken met het mooiste sieraden en juwelen goud, zilver en andere edelmetalen afgeboord met diamanten, briljanten en saffier.
De volgende generaties zouden Whitehall koesteren als een kostbaar diamant en verder uitbreiden. Het ceremonieel belang van deze residentie vroeg om nog meer locaties waar de gasten konden vermaakt worden. Zo liet Queen Elizabeth (1553-1603) een groot zogenaamd banqueting house oprichten, dit ten tijde van haar huwelijksonderhandelingen met de Duke van Alençon in 1581. Het gebouw werd neergezet op de plaats waar zich het huidige banqueting house bevindt, ter vervanging van een loods die nog uit de tijd van Wolsey dateerde.
Het oorspronkelijke banqueting house was bedoeld als tijdelijk gebouw voor het huwelijk, maar hield toch 25 jaar stand. Toen viel de structuur van houten panelen bekleed met canvas uiteen, en James I besloot de constructie in 1609 door een permanent gebouw te vervangen. Het nieuwe banqueting house werd in 1609 afgewerkt door Inigo James. Deze solide stenen structuur had wel de intentie de eeuwigheid te trotseren, en ook binnen werd voor het allerbeste materiaal gekozen. Het gebouw telde twee verdiepingen, en werd afgezet met Ionische en Dorische zuilen die de dakconstructie ondersteunden.
Opmerkelijk zijn de plafondschilderingen van niemand minder dan Pieter Paul Rubens. Dit in opdracht van de zoon van James I, Charles I die de wijze regeerperiode van zijn vader met deze fabelachtige werken wou eren.
Whitehall kreeg nieuw leven ingeblazen toen Charles II op 29 mei 1660 triomfantelijk als nieuwe koning van Engeland in de straten van Londen werd ingehaald. Hij kwam om zeven uur ’s avonds wuivend in Banqueting House aan, waar de leden van het parlementen met toespraken hun trouw aan de kroon betuigden. De nieuwe vorst zag het belang in van Banqueting House, dat onder zijn vader Charles I heel wat van zijn uitstraling had verloren. De locatie werd voortaan niet alleen voor ceremoniële doeleinden gebruikt, maar deed ook dienst als receptieruimte voor buitenlandse ambassades. Zo was de Prince de Ligne in september 1660 de allereerste buitenlandse royal die er een receptie hield. Snel volgde ook de Russische ambassadeur, en algauw was Whitehall met Banqueting House ‘the place to be’.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *