De antieke sieraden van Cleopatra

cleopatraCleopatra is een van de namen uit de Oudheid die tot de verbeelding blijft spreken. Deze Egyptische koningin was verzot op schoonheid en mag als dusdanig een van de vurigste dragers beschouwd worden van wat wij nu antieke juwelen en antieke sieraden kunnen noemen.

Cleopatra VII Philopator (januari 69 v.Chr. – 12 augustus 30 v.Chr.) was koningin van het oude Egypte, het laatste lid van de Ptolemaeïsche dynastie en dus de laatste Hellenistische heerseres van Egypte. Ze is verreweg de bekendste van de vele gelijknamige Egyptische vorstinnen en wordt gewoonlijk kortweg als Cleopatra aangeduid.
Haar familie was oorspronkelijk van Grieks-Macedonische afkomst.
Ze was mede-heerseres over Egypte naast haar vader Ptolemaeus XII Auletes, haar broers/echtgenoten Ptolemaeus XIII Theos Philopator, Ptolemaeus XIV Theos Philopator II, en later haar zoon Ptolemaeus XV Caesarion. Cleopatra overleefde een staatsgreep uitgedokterd door de hovelingen van haar oudste broer, en ging vervolgens een verhouding aan met Julius Caesar die haar greep op de troon verstevigde. Na de moord op Caesar in 44 v.Chr. verbond ze zich aan Marcus Antonius, bij wie zij een tweeling kreeg. Later trouwde zij met Marcus Antonius en baarde nog een zoon. Alles bij elkaar had Cleopatra 4 kinderen, 1 bij Caesar en 3 bij Antonius. Haar (verstands)huwelijken met haar 2 broers leverden geen kinderen op.
Nadat Antonius’ rivaal en Caesars wettelijke opvolger, Gaius Julius Caesar Octavianus, de volle macht van Rome tegen Egypte keerde en een relatie met Cleopatra van de hand wees, benam Cleopatra zich van het leven op 12 augustus in 30 v.Chr.. Haar nalatenschap overleeft in de vorm van talloze dramatiseringen van haar levensverhaal, inclusief William Shakespeares Antony and Cleopatra en verscheidene moderne films.
Leven
Ofschoon Grieks van taal en cultuur wordt Cleopatra beschouwd als het eerste lid van haar familie, die tijdens hun 300-jarig bewind in Egypte de Egyptische taal geleerd heeft.
Geboorte en heerschappij met haar vader
“Cleopatra is Grieks voor “vaders glorie”, en haar volle naam, “Cleopatra Thea Philopator” betekent “De Godin Cleopatra, Vaderminnend”. Zij was de derde dochter van de in totaal vier dochters van koning Ptolemaeus XII Auletes, met wie zij in eerste instantie samen regeerde. In haar familie waren dan ook meerdere Cleopatra’s. Daarvan werd zij “Cleopatra VII” genoemd.
Bewind met Ptolemaeus XIII
Toen haar vader stierf in het voorjaar van 51 v.Chr. was zij net 18 jaar oud. Als Auletes’ oudste kind (haar oudere zussen Berenice IV en Cleopatra VI waren reeds gestorven) werd zij regentes tijdens het koningschap van de oudste van haar jongere broers, Ptolemaeus XIII, die twaalf jaar oud was. Geheel volgens de Egyptische traditie trouwde zij met hem, doch hoofdzakelijk om dynastieke redenen (teneinde koningin over Egypte te kunnen worden via een huwelijk met haar eigen broer).
Neergang, herstel, Caesar
Vanaf augustus 51 v.Chr. begon zij met het weglaten van de naam van haar echtgenoot in officiële documenten, een klap in het gezicht van de Ptolemaeische traditie die bepaalde dat vrouwelijke heersers ondergeschikt waren aan de mannelijke co-heerser. Bovendien verscheen alleen Cleopatra’s gezicht op munten. Misschien vanwege haar geldingsdrang zette een kliek van hovelingen, geleid door de eunuch Pothinos, Cleopatra af (waarschijnlijk in 48 v.Chr., wellicht eerder). Een decreet met alleen de naam van Ptolemaeus uit 51 v.Chr. is bewaard gebleven. Zij probeerde om een rebellie te organiseren rond Pelusium, maar zij was spoedig gedwongen om Egypte te ontvluchten. Haar enige levende zuster, Arsinoë IV vergezelde haar.
In de herfst van 48 bracht Ptolemaeus echter zijn eigen macht in gevaar door onwettelijke inmenging in de zaken van Rome. Toen Pompeius, verslagen bij Pharsalus en op de vlucht voor de zegevierende Julius Caesar, in Alexandrië bescherming zocht, liet Ptolemaeus hem vermoorden om bij Caesar in de gunst te komen. Caesar vond dit verraad echter zodanig verachtelijk dat hij de Egyptische hoofdstad innam en zichzelf als scheidsrechter tussen de rivalen Ptolemaeus en Cleopatra benoemde. Genoemd dient te worden dat Pompeius getrouwd was met de dochter van Caesar, die gestorven was bij de geboorte van hun zoon. Na een korte oorlog (Alexandrijnse Oorlog) werd Ptolemaeus gedood en Caesar herstelde Cleopatra op de troon, met een andere jongere broer, Ptolemaeus XIV, als nieuwe medeheerser en echtgenoot (48–44 v.Chr.).
Caesar overwinterde in Egypte in 48–47 v.Chr. en Cleopatra versterkte haar politieke positie door zijn minnares te worden. Egypte bleef onafhankelijk, maar drie Romeinse legioenen bleven achter om het te verdedigen. Cleopatra’s winterse affaire met Caesar leverde een zoon op, Ptolemaeus Caesar (bijgenaamd Caesarion, kleine Caesar). Om de Romeinse Senaat niet voor het hoofd te stoten, weigerde Caesar echter de zoon te benoemen als zijn opvolger. In plaats daarvan benoemde hij (later, in zijn testament) zijn achterneef Octavianus.
Cleopatra en Caesarion waren op bezoek in Rome tussen 46 en 44 v.Chr. en waren er ook aanwezig toen Caesar werd vermoord. Voor of net na haar terugkeer naar Egypte stierf Ptolemaeus XIV. Cleopatra maakte vervolgens Ptolemaeus XV Caesarion (beter bekend als Caesarion) tot haar medeheerser en opvolger (44 tot 30 v.Chr.), uiteraard zonder huwelijk.
Marcus Antonius, definitieve ondergang, zelfmoord
In 41 v.Chr. riep Marcus Antonius, een van de triumvirs die Rome regeerden in het machtsvacuüm na de dood van Caesar, Cleopatra bij zich in Tarsus om haar loyaliteit te testen. Cleopatra arriveerde met groot gevolg en charmeerde Antonius dusdanig dat hij ervoor koos om de winter van 41–40 v.Chr. met haar door te brengen in Alexandrië. Tijdens de winter werd zij zwanger van een tweeling, die Cleopatra Selene en Alexander Helios genoemd werden.
Vier jaar later, in 37 v.Chr., bracht Antonius weer een bezoek aan Alexandrië, op weg om oorlog te voeren tegen de Parthen. Hij vernieuwde zijn relatie met Cleopatra, en van dan af zou Alexandrië zijn thuis worden. Wellicht is hij getrouwd met Cleopatra volgens een Egyptisch ritueel (een brief van Suetonius suggereert dit), ook al was hij op dat moment getrouwd met Octavia Thurina minor, zuster van zijn mede-triumvir Octavianus. Hij en Cleopatra hadden nog een kind, Ptolemaeus Philadelphus. Bij de Donaties van Alexandrië laat in 34 v.Chr., na de overwinning van Antonius in Armenia, werden Cleopatra en Caesarion gekroond tot co-heersers van Egypte en Cyprus. Alexander Helios werd de koning van Armenia, Medië en Parthië. Cleopatra Selene werd gekroond tot heerser van Cyrenaica en Libië. Ptolemaeus Philadelphus werd gekroond tot heerser van Fenicië, Syrië en Cilicië. Cleopatra nam ook de titel van Koningin der Koningen aan.
Het overtuigde de Senaat om een oorlog te beginnen tegen Egypte. In 31 v.Chr. kwamen de troepen van Antonius tegenover die van Octavianus te staan in een zeeslag voor de kust van Actium. Cleopatra was aanwezig met haar eigen vloot, maar toen zij zag dat de slecht uitgeruste schepen van Antonius begonnen te verliezen van de superieure Romeinen, koos zij het hazenpad. Antonius verliet het gevecht om haar te volgen. Zo luidt althans de versie die later verspreid is door Octavianus. De kans is groot dat de ‘vlucht’ van beiden eerder een geplande uitbraakpoging was, nadat ze reeds zo goed als alle vlootbases in de regio verloren hadden aan Octavianus’ generaal Agrippa.
Volgend op de Slag bij Actium viel Octavianus Egypte binnen. Toen hij Alexandrië naderde, deserteerden de legers van Antonius naar Octavianus. Cleopatra en Antonius pleegden beiden zelfmoord: Antonius stortte zich op zijn zwaard en Cleopatra vergiftigde zich – na een afwijzing van haar voorstellen door Octavianus – met behulp van een of meerdere slangen op 12 augustus in 30 v.Chr. Cleopatra’s zoon van Julius Caesar, Ptolemaeus XV (Caesarion), werd in opdracht van Octavianus geliquideerd. De drie kinderen van Cleopatra en Antonius werden gespaard en meegenomen naar Rome waar zij werden opgevoed door de echtgenote van Antonius, Octavia.
Er werd vaak gezegd dat Cleopatra een Aspisadder gebruikte om zich te doden, maar deze slangensoort komt niet in Egypte voor. [1] Er wordt veeleer aan een Egyptische cobra gedacht, omdat die gebruikt werden om criminelen te executeren, en omdat de cobra de godin Wadjet, de schutspatroon van Neder-Egypte, vertegenwoordigde en het beschermingssymbool van de Egyptische koningen was.
Ook gaat het verhaal dat zij verscheidene dienaars vroeg om de verschillende vormen van zelfmoord uit te proberen, voordat zij de meest effectieve methode uitkoos. Andere bronnen suggereren dat zij experimenteerde met verschillende vormen van “zelfmoord” op gevangenen. Ook werd er wel beweerd dat Cleopatra een kom met gif zou hebben gedronken om te sterven.[2] Een alternatieve theorie zegt dat ze werd vermoord door Octavianus, in plaats van zelfmoord, maar deze theorie wordt niet gestaafd door de bronnen. Het is niet duidelijk waar Cleopatra is begraven. Haar graf is nooit gevonden.

Met dank aan wikipedia

Soorten antieke juwelen

Als we het over antieke juwelen hebben, bedoelen we eigenlijk een veelvoud aan sieraden waarmee we verschillende delen van ons lichaam tooien. We zetten de voornaamste even op een rijtje. Namelijk ringen, armbanden, halskettingen, broches, hangers, oorbellen en oorringen

Ringen

Een ring is een sieraad dat men klassiek rond de vinger draagt. In relatie tot de verloving en het huwelijk is het een belangrijke formele uiting van de belofte tot trouw. Het feit dat een ring gene begin of einde kent speelt hierbij zeker een rol. Intussen is de ring heel wat ‘gewoner’ geworden en dragen vele vrouwen maar ook mannen er minstens een gewoon omdat ze hem mooi vinden. Gebruikte materialen zijn onder meer goud en zilver, maar ook andere metalen zijn intussen erg populair geworden.

Armbanden

Een armband is een sieraad dat rond de arm, met name rond de pols, gedragen wordt en het kan ook een onderscheiding om de bovenarm zijn (bijvoorbeeld de aanvoerdersarmband bij het voetbal of een rouwband).
Een armband kan tal van vormen en materialen hebben. Hij kan gemaakt zijn uit kralen, zilver, goud, staal, koper maar ook eenvoudige materialen zoals wol of textiel.
Een ander soort armbanden zijn de zogenaamde spikes, gedragen ion de metal en gothic cultuur.

Halskettingen

Halskettingen worden zoals het woord het al zegt rond de hals gedragen. Een synoniem is collier. Ze kunnen een functionele functie hebben zoals in de oudheid bij de hogepriesters.
Er bestaan ook enkelkettingen, dit vooral in de oosterse cultuur waar ze naast een esthetische ook een erotische functie hebben.

Broches

Broches worden op de kledij gespeld, of kunnen ook dienen om bepaalde kledingstukken aan elkaar vast te maken. De Romeinen maakten er al veelvuldig gebruik van en noemden het ‘fibula’. Over elkaar gedrapeerde en met een fibula vastgehouden kledij stond er bekend als een teken van beschaving.
Bij ons heeft de broche intussen een oubollig imago, maar dit sieraad raakt lanzaam toch weer in de mode.

Hangers

Bij een halsketting hoort ook vaak een hanger. Vroeger werden ze ook aan touwen of veters gedragen. Door gebruik van schakels in de halsketting werd het een beweeglijk juweel en werd het mogelijk het hele sieraad van edelmetaal te maken, dus zowel de ketting als de hanger.
Hangers kunnen naar keuze hol of massief zijn.

Oorbellen en oorringen

Oorbellen worden intussen allang niet meer uitsluitend door vrouwen of piraten gedragen. Het is door de eeuwen heen een populair juweel dat naar keuze erg kostbaar kan zijn of uit eenvoudig materiaal gemaakt.
Een oorring of oorbel is in feite een piercing, want er moet een gaatje door de oorlel gemaakt worden. Een sieraad dat aan de oorlel geschroefd wordt noemen we een oorknopje.

Edelstenengids

Edelstenengids

Bekijk HIER een filmpje over de aankoop en verkoop van antieke juwelen en sieraden

In zowel moderne als antieke juwelen en sieraden worden vaak edelstenen verwerkt. Maar wat zijn dat nu eigenlijk? We zochten het voor u op en vonden een antwoord bij de internetencyclopedie Wikipedia.

Edelstenen zijn zeldzame gesteenten, die meestal worden bewerkt en verwerkt in sieraden en sierobjecten. Edelstenen beschikken over de volgende kenmerken:
• Schoonheid. Hieronder vallen visuele aspecten zoals kleur, glans, vuur, doorzichtigheid en lichteffecten.
• Duurzaamheid. Hierbij wordt gekeken naar hardheid, breekbaarheid/splijtbaarheid en chemische bestendigheid.
• Zeldzaamheid. Hierbij wordt gekeken naar hoe vaak een product in de natuur voorkomt.
Het slijpen van edelstenen
Vroeger werd het niet doorverteld hoe het slijpen van edelstenen gebeurt. Tegenwoordig worden overal machines, slijpmiddelen en litiratuur verkocht in de winkel.
Edelstenen kunnen in vele verschillende vormen geslepen worden. Het basisonderscheid wordt gemaakt tussen cabochon, waarbij de edelsteen in een bolle vorm wordt geslepen, en gefacetteerd, waarbij het oppervlak van de edelsteen wordt geslepen in verschillende facetten. Bij het slijpen kijkt men naar verschillende eigenschappen van de steen, waaronder de kleur, kleurverdeling, insluitsels, speciale lichteffecten, dispersie en breuk/slijtvlakken. Zo worden ze verwerkt tot kettingen, oorenbellen, armbanden en vele andere sierandes, maar ook in de industrie worden de edelstenen gebruikt om te verwerken. m.n. synthetische diamanten.

Bekende edelstenen

Bekende edelstenen zijn onder andere diamant, robijn, smaragd, saffier, aquamarijn, topaas, toermalijn, amethyst, citrien, carneool, opaal, onyx, turkoois, lapis lazuli en granaat.
In de 18de en begin 19de eeuw was het mode om sieraden te maken waarin iemands naam of initialen verwerkt waren. Bij de keuze van de edelstenen liet men zich leiden door de eerste letter van de naam van de edelsteen, en zo ontstond het edelstenenalfabet. Ook werden er gedurende de negentiende eeuw soortgelijke achrosticonsieraden gemaakt waarbij sentimenten in edelstenen werden uitgedrukt. Meest bekend is de Engelse ‘regard’-ring, een verlovingsring waarbij het woord ‘regard’ (hoogachting) gevormd werd door de edelstenen robijn (ruby), smaragd (emerald), granaat (garnet), amethyst, diamant (diamond).

Letter Edelsteen

A Amethist

B Beryl

C Citrien

D Diamant

E Epidoot

F Fluoriet

G Granaat

H Heliotroop

I Iriskwarts

J Jaspis

K Kattenoog (Tijgeroog,Valkenoog)

L Lazuriet

M Malachiet

N Nefriet

O Opaal

P Peridoot

Q Qwarts

R Robijn

S Saffier

T Turkoois

U Uvaroviet

V Vuuropaal

W Wilviniet

X Xylopaal

Y Yu (Jade)

Z Zirkoon

Betekenis

Soms schenkt men een edelsteen als een bewijs van vriendschap en liefde. Vroeger geloofden de mensen dat de edelsteen een geneeskrachtige werking heeft. Er zouden diamanten zijn die de bezitter beschermen tegen vergiftiging of hem rijkdom schenken. Sommige diamanten zoals de blauwe duivel zouden ongeluk en verdriet brengen.
Hieronder een overzicht van edelstenen die tegen kwalen zouden helpen.
• acne :robijn, bergkristal, aventurien.
• allergie: aveturien, onyx, jade, tourmalijn.
• arthrose:amazoniet,amber, mesogaat,rhodochrosiet, chalcedoon, malachiet, magnesiet, aventurien.
• astma:amber, rhodochrosiet, maansteen, ciriren, tijgeroog.
• bedplassen:jade,amazoniet, olivijn.
• bevalling:heliotroop,jade, agaat, botswana agaat.
• blaas:hematiet, agaat.
• bloed:magnetiet, obsidian, opaal, sugeliet, awuamarijn, robijn, zonnesteen, labradoriet, saffiar, amathist, aventurien, carneool, pyriet, turkoois, lapis lazuli, rhodonie, olivijn.
• bloedstelend:bergkristal, carneool, amethist, heliotroop.
• botten:bergkristal, parel, koraal, chalcedoon, fluoriet, topaas, stibiliet, lapis lazuli, zonnesteen, obsidiaan.
• darmen:mesogaat, koraal, tijgeroog, magnesiet, rozenkwarst, mosagaat, granaat.
• duizeligheid:koraal, japis geel,amber, sodaliet, tourmalijn,agaat.
• gal:koraal, japis geel, chrysopraas.
• gehoor:amber, agaat, onyx, sodaliet.
• geslachtsorgaan:jade, granaat,amazoniet,zonnesteen, robijn, obsidiaan, smaragd, maansteen, japis, aquamarijn smaragd.
• gewrichten:magnesiet, agaat, malachiet, rhodochrosiet, carneool, chaledoon.
• haar:onyx, rhodoniet, bergkristal, aventurien.
• hart:bergkristal, granaat,hematiet, smaragd,agaat, olivijn, malachiet, onyx.
• herstel:pyriet, saffier, amethist, magnetiet, obsidiaan, sugeliet, nefriet, olivijn.
• huid:lapis lazuli, rhodoniet, onyx, mosagaat, obsidiaan, opaal, tourmalijn, charoeit, smaragd, labradoriet, amazoniet, saffier, bergkristal.
• keelaandoening:amber, pyriet,saffier,koraal, opaal, aquamarijn
• constipatie:koraal,bergkristal, granaat.
• koorts:turkoois,agaat,hematiet, botswana agaat .
• kramp:mesogaat, turkoois, olivijn, hematiet.

Bron: www.wikipedia.be

Wegwijs in antieke, art déco- en art nouveau sieraden en juwelen

Liefhebbers van antieke sieraden die beroepshalve of bij wijze van hobby bezig zijn met de aankoop en verkoop van oude juwelen hebben ook interesse in art déco en art nouveau. Deze stijlperiodes brachten de prachtigste oude ringen, oude armbanden, juwelen en en andere sieraden voort. Een kleine wegwijs in deze verschillende stijlen.

Art nouveau: nieuwe materialen in veranderende maatschappij

De art nouveau beweging werd actueel rond de jaren 1890 en kende zijn top rond 1900 om compleet te verdwijnen in het geweld van van de Eerste Wereldoorlog. Op deze bijzonder korte periode kon deze kunststijl zich toch voldoende om de allereerste belangrijke kunststroming van de moderne tijd te worden en dit in een maatschappij die totaal aan het veranderen was.
Art nouveau was ook een nieuwe morele en geestelijke oriëntatie, een nieuwe manier van denken en leven. Kenmerkend voor de kunst waren organische motieven, vloeiende lijnen en het gebruik van nieuwe materialen zoals metaal, glas en beton.
Ook de art nouveau-architectuur scoorde hoge ogen. Hetzelfde kunnen we zeggen van juwelen en sieraden in art nouveau-stijl, die helemaal afwijkt van antieke sieraden en juwelen. Deze juwelen zijn bij uitstek de getuige van de gulheid en de weelderige vormen van een stijl die het typische fin de sièclegevoel uitstraalt.

Jugendstil: van spotnaam tot nieuwe kunst

Art nouveau staat ook bekend als Jugendstil, een Duitse benaming die eveneens internationaal gangbaar werd. Oorspronkelijk was het een spotnaam, maar algauw werd het een synoniem voor de stijl die vernieuwing en gedurfde vormexperimenten vooropstelde. In Engeland verkoos men eerder de term ‘reform’, en Nederlanders vertaalden de benaming vaak letterlijk als ‘nieuwe kunst’.

Art déco: nostalgie op weg naar recessie

De art déco stijl is eveneens een bijzonder bekende en populaire kunststroming die een enorme invloed had op het vlak van sieraden en juwelen en die bij echte liefhebbers meteen beelden van schitterende creaties doet oproepen.
Art Deco werd bekend in de twintiger jaren van de twintigste eeuw als een ietwat nostalgische reactie op de al te vlug weer verdwenen art nouveau-beweging. Art Deco kende net als de art nouveau geen lange bestaansgeschiedenis en bloedde al dood rond 1930 nog voor de Tweede Wereldoorlog opnieuw een zwarte dag voor de kunst inluidde. Het begin van de economische recessie aansluitend op de grote beurscrash in 1929 was meteen de doodsteek voor de art déco.
De stijl van art déco ging uit van een bijzonder abstract ontwerp met tal van geometrische motieven en patronen. De meest favoriete kleuren van de kunstenaars en juwelenontwerpers uit de art déco waren zwart (onyx), blauw (saffier), groen (smaragd), wit (diamant) en rood (koraal).
De baguette en emerald-slijpvorm die ontwikkeld waren in de negentiende eeuw werden immens populair in stijl van de twenties omdat ze zo goed samengingen met het geometrische lijnenspel van de Art Deco stijl.

Prachtige ontwerpen

De meeste van de Art Deco juwelen en sieraden hebben een bijzonder luxueus ontwerp en doen ons heerlijk nostalgisch wegdromen naar die kortstondige tijd tussen de twee wereldoorlogen toen van zware economische recessie nog geen sprake was. Dit kwam door de grote winsten die werden gemaakt in de Eerste Wereldoorlog. Al dat geld gaf de begoeden van toen de kans om de meest modieuze materialen zoals diamanten, platina, rood goud and geel goud voor het ontwerpen en uitvoeren daarvan van sieraden en juwelen aan te schaffen.
Gelukkig zijn er ook heel wat minder duur geprijsde sieraden en juwelen uit de art déco periode terug te vinden. In de jaren 1960-1970 kwam art déco trouwens opnieuw in de mode en doken heel wat stukken uit die periode opnieuw op. Een goede zaak voor de verzamelaar, die aldus de kans kreeg over te gaan tot de aankoop van oude armbanden, antieke ringen, halskettingen en andere art deco juwelen en sieraden uit die periode of erdoor geïnspireerd.

De verschillende trends in antieke sieraden

Met antieke sieraden kan je alle kanten uit. Je hebt er hele dure in kostbare materialen, maar ook stukken die vooral omwille van hun leeftijd een bepaalde waarde hebben. ‘Vintage’ juwelen en sieraden zijn in, zoveel is zeker. Maar waar moet je op letten?

Combineren

Leren combineren van verschillende materialen zoals metalen, edelmetalen en andere ingrediënten is een kunst die je niet meteen onder de knie krijgt. Soms is het voor een aantal mensen pure noodzaak omdat bepaalde materialen slechts beperkt voorradig zijn en er wel met andere materialen gecombineerd moet worden. Of het is gewoon een financiële noodzaak omdat er weinig geld ter beschikking is en je beroep moet doen op goedkope materialen.
Gaandeweg groeiden ook bepaalde tradities die snel onmisbaar werden. Zo bijvoorbeeld het gebruik om diamanten te integreren in zilver om zo tot een prachtig juweel te komen dat vooral de dames van hogere stand kon bekoren..

Het gebruik van goud en zilver

Een niet te stuiten combinatie is die van goud met zilver, met als wetenschap dat beide materialen in de 18de eeuw zowat als werden beschouwd. Juwelen uit die tijd hadden trouwens bijna altijd een gouden achterkant. Dit had veel te maken met het feit dat zuiver zilver in tegenstelling tot goud bij rechtstreeks contact op de huid of de kledij een zwarte schijn kan geven. Een dun dubbel laagje goud kon hier uitkomst brengen.
Dit systeem van de dubbele laag goud werd lange tijd behouden, en is ook nu nog een vaak voorkomend fenomeen.
Intussen worden steeds minder juwelen van zilver in combinatie met goud gemaakt, maar dit gebruik uit de 18de eeuw houdt dus nog steeds stand en zien we nog terug in juwelen van begin de 20ste eeuw, die intussen ook als antieke juwelen kunnen beschouwd worden. Heb je een juweel van zilver met goud dat je niet verder kunt dateren, dan is er een grote kans dat het dus minstens uit begin van de 20ste eeuw komt.

Modetrends

Net als bij de kledij zijn er in de loop der eeuwen tal van verschillende modetrends geweest bij het vervaardigen van juwelen. Jarenlang werd gekeken naar de koninklijke families, die op hun beurt de adel en vervolgens de betere burgerij beïnvloedden.
Ook de kerk had een belangrijke rol in de verschillende modetrends op het vlak van juwelen, gebaseerd op religieuze gronden. De kerk was vooral voor zilversmeden een erg belangrijke opdrachtgever.
In de 20ste eeuw was er een grote kentering toen steeds meer niet-adellijke, maar wel goed gefortuneerde burgers prachtige juwelen bestelden.Ze deden beroep op het vakmanschap van vermaarde juweliers, die hun beste beentje voorzetten om steeds grotere hoeveelheden edelstenen, diamanten en briljanten in een juweel aan te brengen met als toemaatje een schitterend ontwerp.
Deze juwelen hadden vooral de bedoeling om de eigen status te onderstrepen en anderen de loef af te steken. Het waren fantastische juwelen die slechts bij uitzonderlijke gelegenheden werden gedragen om mee te pronken, en toen waren ze al een fortuin waard.

Consilie van Rome

De zilversmeden kregen zware klappen toen in 1960 de kerk bij het Concilie van Rome besloot dat ze voortaan met wat minder pracht en praal moest naar buiten komen. Meteen kreeg het ambacht van zilversmid een flinke knauw waarvan het zich tot op de dag van vandaag nog niet hersteld heeft.

Jackie Kennedy’s voorliefde voor antieke sieraden

Nooit was in het Witte Huis zoveel vanzelfsprekende ‘koninklijke’ charme te zien als tijdens de amper twee jaar dat Jackie Kennedy als First Lady aan de zijde van John Kennedy de honneurs waarnam. Deze vrouw die door het leven niet gespaard werd zou na haar dood in 1994 in de harten de Amerikanen verder leven als warme vrouw van vlees en bloed die op hetzelfde niveau van de royals staat. Ze had een grote voorliefde voor antieke sieraden.

22 november 1963 is een dag die in het collectieve geheugen van de mensheid gegrift staat. Op die dag werd de populaire Amerikaanse president Kennedy vermoord, en zijn vrouw ‘Jackie’ Kennedy werd in één klap een van de beroemdste weduwen uit de geschiedenis.

Jackie kwam op 28 juli 1929 ter wereld als Jacqueline Lee Bouvier in Southampton (New York). Ze groeide op in een rijk en goed opgeleid gezin. Jaqueline studeerde op het Vassar College en aan de Sorbonne. In 1951 behaalde ze haar einddiploma aan de George Washington Universiteit. Ze ging werken als nieuwsfotograaf en ontmoette zo in 1952 (dan nog) senator Kennedy. Op 12 september 1953 traden Jackie en John F. in het huwelijk. Ze kregen drie kinderen, waarvan er een onmiddellijk na de geboorte overleed.

First lady met smaak

Jacqueline Kennedy was diep geschokt toen zij en president ‘JFK’ zoals John Fitzgerald Kennedy door het volk genoemd werd in 1961 het Witte Huis betrokken. ‘Ik vond het zonde dat er nauwelijks iets uit het verleden in dit toch historische huis te vinden was, amper iets van voor 1902′, zou ze twee jaar later in een interview met CBS verklaren.

De 31-jarige Jacqueline besloot terstond dat het Witte Huis een flinke opknapbeurt moest krijgen. Haar uitgangspunt was dat de inrichting de historische betekenis van het gebouw moest weerspiegelen, en dat de presidentiële geschiedenis op deze plek tastbaar moest zijn. Vastbesloten, maar omzichtig om het verwijt te vermijden dat ze dit heiligdom onrecht zou aandoen en haar reputatie van dure societylady te bevestigen, ging Jacqueline aan de slag en slaagde er in het huis aan Pennsylvania Avenue de koninklijke allure te geven die het volgens haar verdiende.

Koninklijke charme

Met de komst van de Kennedy’s deden stijl en goede smaak op alle fronten hun intrede in het Witte Huis, wat in schril contrast stond contrast met de oubollige Dwight en Mamie Eisenhower.

Hier werd waarlijk een breuk met de vorige generatie gemaakt. Diners en feesten waren niet langer saaie partijen zoals in de jaren daarvoor, maar werden glamorous events opgeluisterd door musici, dansers of zangers, die het imago van het echtpaar als intelligent, cultureel en sophisticated moesten versterken. Even strak als haar regie over deze evenementen, was Jacquelines controle over wat ze bij welke gelegenheid moest dragen, en de societybladen van die tijd dichtten haar een koninklijke charme die vergeleken werd met Grace Kelly.

Telkens opnieuw wist ze de gasten en het Amerikaanse volk te verrassen met haar geraffineerde ‘Jackie look’ die navolging vond in heel Amerika. Maar ook buiten eigen land werd ze geprezen om haar kleding, die werd gekenmerkt door understated elegance, heldere lijnen, souplesse en effen kleuren. Zelfs het Russische blad Mody plaatste kledingadvertenties die de Jackie Look aanprezen.

Droeg Jacqueline voor de verkiezing van haar man veelal kleding van Franse couturiers, daarna koos ze om het politieke thuisfront niet te schofferen voor de Amerikaanse ontwerper Oleg Cassini als degene die het belangrijkste deel van haar garderobe zou maken. Haar eigen invloed op de ontwerpen was groot. De jurken, pakjes en jassen kwamen meer voort uit een samenwerking tussen de twee dan dat Jacqueline blindelings Cassini’s ideeën volgde.

Het einde van een droom

Maar dit mooie sprookje zou op die fatale 22 november 1963 uiteenspatten. Na de brutale moord op Kennedy probeerde Jackie met haar kinderen enige privacy te vinden door naar New York te verhuizen. Maar omdat de meeste Amerikanen haar toch als een soort ongekroonde koningin bleven zien, kwam daar weinig van terecht. Ook het huwelijk met de schatrijke Aristoteles Onassis zorgde ervoor dat ze voortdurend in de belangstelling bleef. Steeds meer werd ze een schim van zichzelf.

Na het overlijden van Onassis koos Jackie Bouvier een carrière in de uitgeverijwereld en uiteindelijk werkte ze als redacteur voor het blad Double Day. Haar belangstelling voor kunst en geschiedenis kwam hierin weer naar voren. Jackie overleed op 19 mei 1994 in New York en werd begraven met een aandacht een koningin waardig.

Jackie en Maxima

Jackie Kennedy deelde dezelfde ontwerper met Prinses Maxima, die bij haar huwelijk een klassieke, roomwitte bruidsjurk van Valentino Couture uit Parijs droeg. Valentino staat bekend als ontwerper van klassieke bruidsjurken. Valentino (70) werd wereldwijd bekend als ontwerper van de kleding van Jackie Kennedy.. Hij maakte haar trouwjurk toen zij in het huwelijk trad met de Griekse scheepsmagnaat Aristoteles Onassis. Na Kennedy volgden vele andere vrouwen uit de society en royalty: de Britse Prinses Margareth, filmster Elizabeth Taylor,
de tweede vrouw van de sjah van Perzië Farah Diba, echtgenote Marella Agnelli van de Italiaanse automagnaat Gianni Agnelli en onlangs zangeres/actrice Jennifer Lopez.

De functies van antieke sieraden en juwelen

Het versieren van ons lichaam met allerlei objecten en kleurstoffen is zo oud als de mensheid Sieraden en juwelen hebben in de geschiedenis van de mensheid meerdere, vaak wisselende, functies gehad.. Sieraden zijn geschikt om ons te onderscheiden en te doen opvallen. Beschildering, tatoeage en piercings, maar vooral onze lichaamsdelen behangen met opmerkelijke objecten van al dan niet grote waarde zijn universeel en typisch menselijk.

Juwelen uit verschillende materialen

Per cultuur verschillen deze sieraden sterk, maar vrijwel overal is een voorkeur te zien voor objecten die een beschermende waarde hebben, kleurrijk zijn en uit een duurzaam materiaal worden gemaakt.. Ook in onze huidige, West-Europese samenleving voldoen sieraden nog aan deze criteria, denken we maar aan medaillons met Maria en handen van Fatima, aan gekleurde kralensnoeren en fonkelende edelstenen, vooral aan goud. Een exclusief juweel mag gerust duurder zijn dan een auto.

Sieraden uit de oudheid

Ook opgegraven sieraden spreken tot de verbeelding omdat ze ons een blik op een verloren gegane geschiedenis gunnen. Uit de hele opbrengst van een ruim archeologisch onderzoek wordt bijvoorbeeld vaak een juweel gekozen om aan pers en publiek te tonen en zo een bepaalde periode te symboliseren. Op die manier wordt het gekozen sieraad een symbool uit zijn tijd en krijgt het een meerwaarde die de intrinsieke waarde gevormd door het materiaal en het vakmanschap van de maker ver overtreft
Sieraden uit een ver verleden maken nog altijd indruk omdat hun waarde ook nu nog makkelijk in te schatten is. Dit in tegenstelling tot bepaalde gebruiksvoorwerpen, die in hun tijd misschien veel waardevoller en nuttiger waren maar nu hun nut verloren hebben. Zo waren destijds potten en pannen wellicht waardevol wegens hun schaarste en meer waard dan eenvoudige sieraden, maar zijn die antieke sieraden intussen veel kostbaarder.
Sieraden zijn in archeologische publicaties en musea dan ook prominent aanwezig. Deze met groot vakmanschap gemaakte kleinoden, die mensen misschien wel hun hele leven met zich hebben meegedragen, vormen ze een persoonlijke getuigenis van de smaak in een andere tijd.
De combinatie van hun waardes toen en nu maakt ze tot populaire objecten, die extra aandacht en beveiliging krijgen. Deze bijkomende beveiliging is zeker geen overbodige luxe gezien de kleine omvang van deze dus gemakkelijk te stelen waardevolle objecten.

Sieraden voor de eeuwigheid

Sieraden zijn vooral in graven gevonden. In de meeste gevallen werden mensen vroeger begraven met hun kleding en sieraden aan en behoren ze tot de persoonlijke identiteit van de drager.
Verder werden sieraden na crematie bij de dode neergelegd, of zelfs speciaal gemaakt voor het leven na de dood. De maker van deze sieraden probeerde in deze sieraden de ziel van de overledene te vatten om hem op weg naar de overkant te helpen.
Voorbeeld hiervan zijn de vele kralen en amuletten die in het Oude Egypte in de verpakking van een mummie werden verwerkt, maar ook in vele andere culturen en omstandigheden zijn juwelen gevonden. Hoewel iedereen er in principe voorzichtig mee is, werden ze natuurlijk wel eens verloren. En vanwege hun waarde, geldelijk én intrinsiek, werden ze verkozen als offer aan goden of hogere machten. Verder zijn ook in de Lage Landen schatten gevonden uit de Vroege Middeleeuwen die helemaal uit gouden sieraden bestaan.

De stempels en keurmerken van antieke sieraden

Antieke juwelen en sieraden verzamelen kan een leuke hobby, en voor sommigen zelfs een winstgevende, of in een aantal gevallen  ook een echt beroep zijn. Wie op een serieuze manier met deze activiteit bezig is, legt zich toe op een doorgedreven kennis die pas kan verworven worden na de nodige studie. Een van de onderwerpen die je zeker onder de knie moet krijgen zijn de verschillende stempels en keurmerken die op antieke sieraden en juwelen kunnen voorkomen.

Twintig keurmerken

Er kunnen vrij veel keuren in een sierobject voorkomen, en het is zaak hierbij echt van vals te leren onderscheiden want bij juwelen en sieraden is helaas vaak sprake van vervalsing.

Er zijn er zowat twintig verschillende keurmerken mogelijk en die kunnen nog eens in allerlei combinaties opduiken. Let wel, een object zal nooit al deze twintig keurmerken samen hebben. Normaal zullen er een twee- à viertal terug te vinden zijn.  Een aantal van deze keurmerken komt bijna nooit voor, en als je deze op een antieke sieraad of juweel terugvindt mag je na het onderzoek van de echtheid van het stuk besluiten dat je met een kostbaar sieraad te maken hebt. Vraag hoe dan ook steeds een tweede opinie om de echtheid te controleren.

Stempels

Stempels op een sieraad zijn van groot belang als informatiedrager. Ze leren ons heel wat over onder meer:

– het jaar waarin het artikel gemaakt is (aan de hand van de jaarletter)

– het gehalte van de gebruikte edelmetalen in het sieraad

– de tijd of op zijn minst de periode waarin het sieraad gemaakt is

– de naam van de maker of het atelier

– de naam van de verkoper

– de naam van de keurmeester

– de naam van de ontwerper

– het land waar het sieraad gemaakt is

– de provincie waar het sieraad gemaakt is

– de stad of regio waar het sieraad gemaakt is

– de stad of regio waar het sieraad gekeurd is

– het gewicht van het sieraad.

– de belasting die er eventueel over geheven is (bijv. de weeldetaks of oorlogsschatting)

– de invoerder van het sieraad naar een bepaald land

– de invoer van het sieraad in een land

– de uitvoer van het sieraad in een stad

– de uitvoer van het sieraad uit een land

– een eventueel kroningsjaar waarin het sieraad gemaakt is

– de regerende koning in het jaar waarin het sieraad gemaakt is

Antiek

De term antiek slaat op oude sier-, kunst- en gebruiksvoorwerpen. De belangrijkste criteria die bepalen of een voorwerp antiek is, zijn:

– Het voorwerp moet door mensenhand gemaakt zijn.

– Het moet een zekere ouderdom bezitten. Doorgaans wordt hierbij gemakshalve uitgegaan van een leeftijd van 100 jaar; in bepaalde gevallen is een voorwerp echter pas antiek als het 125 of zelfs 150 jaar oud is.

Bij boeken geldt een wat minder streng criterium. Zij zijn antiek als ze ten minste 75 jaar oud zijn. Boeken van recenter datum, die echter niet meer leverbaar zijn bij de uitgever, heten zeldzaam. Voor sieraden wordt doorgaans ook de leeftijd van minstens honderd jaar gehanteerd.

De betekenis van antieke sieraden

Antieke sieraden werden destijds met een bepaalde betekenis gedragen, die nu vaak is verloren gegaan. Hun waarde wordt niet alleen door de gebruikte materialen, maar ook door de zeldzaamheid van het juweel en de specifieke relatie met een bepaalde tijd en tijdsgeest bepaald.

Zo oud als de mens

Sieraden zijn zo oud als de mens. Al in de eerste fase van onze ontwikkeling droeg de oermens naast huiden ornamenten rond de hals, pols en andere lichaamsdelen om zichzelf te verfraaien. Dit onderscheidde ons van meet af aan van dieren, waarbij verschillende soorten het mannetje van nature pronkzieker was dan het vrouwtje om zo een partner te kunnen imponeren en de soort te laten verder bestaan.

Bij de mens was het eerder de vrouw die zichzelf met allerlei sieraden wilde ‘mooier’ en ‘aantrekkelijker’ maken om zo bij het andere geslacht in de smaak te vallen.

Allerlei materialen

In de oertijd gebruikte de mens voor het maken van sieraden alle mogelijke voorhanden zijnde materialen zoals beenderen, huid, leder, stenen en bij de ontdekking van het vuur ook brons en andere smeltbare materialen.

Algauw wist de oermens hier een verbazingwekkende handigheid bij aan de dag te leggen die van generatie op generatie werd doorgegeven en waarbij telkens weer nieuw technieken en materialen werden ontdekt.

Verschillende functies

In de prille begintijd van de mensheid kreeg het sieraad al meteen verschillende functies mee. Van zodra een groep mensen samenleeft, wordt als vanzelf een zekere hiërarchie geboren. Zo ook bij de prille mens, waar algauw strikte stamstructuren ontstonden.

Het stamhoofd en zijn secondanten wilden zich ook qua uiterlijk van de rest onderscheiden. Dit kon gebeuren aan de hand van de kledij, waarbij de mooiste huiden voor de ‘meerderen’ van de groep werden voorbehouden.

Hetzelfde gebeurde met sieraden. Bepaalde van deze juwelen kregen een ceremoniële en functionele waarde mee, bedoeld om de leiders van de stam aan te duiden.

Dit gebruik werd overgenomen in de eerste echte beschavingen, en bij de grote culturen uit de Antieke Oudheid zoals de Egyptenaren, Grieken en Romeinen maakten juwelen en sieraden een niet meer weg te denken onderdeel uit van het dagelijks leven.

Vrouwen droegen er in eerste instantie sieraden om zichzelf beter te voelen en uit esthetisch oogpunt, maar voor de mannen was dit meestal het geval.

Juwelen in de Oudheid hadden vooral een functie ter onderstreping van de specifieke positie van de drager binnen de maatschappij. Zo mochten bepaalde sieraden enkel door een selecte groep mensen gedragen worden als uiting van hun functie en stonden er strenge straffen – tot de doodstraf toe – op misbruiken.

Sieraden uit de Antieke Oudheid zijn bijzonder zeldzaam. Ze hebben dan ook een grote waarde, en wie er een in de kluis heeft mag zich zeker bevoorrecht noemen.