Antieke sieraden in de oudheid

Mensen en sieraden gingen al samen van in de préhistorie. Het was een manier om zichzelf te tooien en te onderscheiden van de anderen. Zo was al bij de eerste stammen sprake van gezagsstructuren die werden aangeduid met amuletten en andere sieraden.

Creatieve explosie?

Volgens archeologen dateren ‘kunst’ en ‘symbolisch gedrag’ van 40000 jaar geleden, de tijd van de ‘creatieve explosie’ ofwel de tijd dat de Neanderthalers werden verdrongen door de Cro-Magnon mens.
Wellicht klopt dit niet. Niet alleen dat deze opvatting alleen maar voor Europa zou kunnen gelden, oudere vondsten logenstraffen ook deze opvatting. Ook bij de homo erectus was sprake van bepaalde kunst- en cultuuruitingen.
Zo zijn er versierde vuistbijlen gevonden uit het Acheuléen (2 miljoen–300000 jaar geleden), speciaal gearrangeerde kristallen in India uit dezelfde periode, versierde stenen en botten van 300000 jaar geleden (Bilzingsleben), een even oud vuurstenen beeldje (Berekhat Ram; Heilige Land), kralen van 130000 jaar terug (Skhul; Israël en Oued Djebbena; Algerije), vuursteen met complexe tekens (Golan hoogvlakte) van 55000 jaar terug etc.
Deze vondsten weerleggen de stelling dat er pas 40000 jaar geleden een culturele explosie heeft plaats gevonden. Zeer waarschijnlijk behoorden taal, kunst en religie reeds tot de culturele uitingen van de homo erectus en de Neanderthaler. Wellicht lag een oudere beschaving hieraan ten grondslag?

Het leven van de nomaden

Hoe dit te rijmen valt met het nomadische leven, dat de Neanderthaler geleid zou hebben, valt niet goed te verklaren. Volgens sommige archeologen was de Neanderthaler een jager op groot wild, die steeds achter de kudden aan moest trekken. Dit omdat hij vanwege zijn energiebehoefte per dag grote hoeveelheden vlees moest eten.
Bleef er tijd over voor het maken van sieraden? Eerlijk gezegd, we weten het niet…
Natuurlijk nemen de kunstvondsten in aantal toe naarmate we in recentere tijd komen. Persoonlijke sieraden van schelpen, koraal, tanden, ivoor, kalksteen, been en gewei duiken overal in Europa op vanaf 40000 jaar geleden. Grotschilderingen komen overal voor en zijn vaak van aanzienlijker ouderdom (30000) dan die in de grotten van Altamira en Lascaux. In Amerika dateren ze uit 16000-12000vC, ouder dan de immigratie over de Beringstraat. Aan de Venusbeeldjes uit het Gravettien 25000 jaar geleden) gingen in heel Eurazië beeldjes van vrouwenfiguren en vulva-afbeeldingen vooraf uit het Aurignacien (31000 jaar geleden). Bewerkte muziekinstrumenten uit botten, beenderen en ivoor (raspen, schrapers, fluitjes, trompetschelpen) dateren uit het Solutréen/Magdalenien (20000-8000).

Actief

Zeer waarschijnlijk is de homo erectus ook eerder uit Afrika gaan trekken dan tot nu toe werd aangenomen. Zo is vastgesteld dat bijna 2 miljoen jaar geleden India (Rawalpindi) reeds bewoond was, 1.8 miljoen jaar geleden Andalusië (Spanje), China en Java, 600000 jaar geleden Japan. Het Indonesische eiland Flores, dat ook toen slechts bereikt kon worden overzee, was reeds tussen 1 en 0.5 miljoen jaar geleden bewoond. Recente vondsten van vroege artefacten wijzen ook op bewoning van Siberië door de homo erectus (1-0.5 miljoen jaar geleden). Om zich in dit klimaat staande te houden zal hij vuur hebben moeten kunnen maken en bontkleding dragen. Dat wijst op een cultuur, die verder ontwikkeld was dan men doorgaans aan de homo erectus wil toeschrijven.
Sommige archeologen achten het mogelijk dat de Chinese en Siberische volken in die tijd ook overgestoken kunnen zijn naar Noord-Amerika. Artefacten van de vindplaats Calico Mountains zouden wijzen op bewoning 200000 jaar geleden. Uit dezelfde periode ongeveer zouden artefacten dateren in Brazilië (Esperança grot).

Bron: www.frontierscience.nl

Sieraden in de Oudheid

Sieraden zijn altijd een teken van rijkdom en macht geweest. Ook in de Klassieke Oudheid droegen de mensen al sieraden. Zowel mannen als vrouwen.

Sieraden voor mannen

Mannen droegen alleen een ring, hun zegelring. Hiermee kon hij zijn brieven verzegelen. De afbeelding koos hij vaak zelf. Sulla had een ring waarop de gevangen Jugurtha stond afgebeeld. Caesar droeg een ring met de gewapende Venus, Augustus droeg eerst een ring met een sfinks, laten met de buste van Alexander de Grote en uiteindelijk een ring met zichzelf erop. Pas in de keizertijd begonnen ze meer dan alleen een ring te dragen. Deze ringen hadden vaak een grote waarde doordat er edelstenen in verwerkt waren. De ringen werden gemaakt van goud, zilver, lood, zink of brons. Senatoren hebben lange tijd alleen een ijzeren ring gedragen. Dit was een teken van hun hoge rang.
Vaak geloofden de mensen dat een ring een magische kracht had. Vooral als de ring een edelsteen bevatte. De ring werd dan een talisman.

Sieraden voor vrouwen

Vrouwen droegen ook ringen. Deze ringen waren vaak fijner en eleganter afgewerkt dan die van de mannen. Verder pronkten ze graag met prachtige sierspelden, haarspelden, haarbanden, oorbellen, armbanden, halssnoeren, halskettinkjes en enkelbandjes.
Vrouwen droegen ook vaak kransen en diademen (versierde hoofdbanden). Kransen van bladen van een eik, laurierstruik of een olijfboom werden op religieuze feesten gedragen. Ze dienden ook als teken van overwinning. Kransen van bladgoud werden als sieraad voor een overledene gemaakt. Ze symboliseerden de hoop op de ultieme overwinning, die op de dood.
Romeinse sieraden waren vaak geïnspireerd door Griekse en Etruskische voorbeelden, maar werden zwaarder, luxueuzer en duurder gemaakt.
Uit plinius de Oude zijn we te weten gekomen dat Lollia Paulina, een van de echtgenotes van Caligula, een keer juwelen droeg ter waarde van veertien miljoen sestertiën. Een sertertius bevat 0,072 gram goud, dat betekent dat ze iets meer dan duizend kilo goud droeg.
Armbanden werden rond de pols, de bovenarm of rond de enkel gedragen. Ze bestonden uit een eenvoudige platte cirkel uit brons, goud of zilver. Zo’n armband kon hol zijn of gemaakt zijn uit massief metaal. Soms was de cirkel onderbroken, het uiteinde paste dan in het andere. Vaak werden sieraden gemonteerd in een armband. Een filigraan was een fijne en kostbare bewerking van het edelmetaal. Hierbij werden zeer dunne metaaldraden samen gelast en vormen de kostbare versiering van een armband. Mannen droegen zelden armbanden.
Ook aan kettingen hechtten Romeinen zeer veel waarde. Ze dachten ook dat sommige kettingen magisch krachten hadden die de drager beschermden tegen allerlei kwalijke ziektes of tegenslagen.
In het begin van de Republiek bestond er een wet die vrouwen verbood meer dan één ons goud te bezitten. In de senaat werd fel gedebatteerd of deze wet afgeschaft moest worden of niet.
Seneca vond dat vrouwen hun vermogen met zich meedroegen. En voornamelijk aan de oren. Romeinse vrouwen hadden dan ook meerdere hangers in hun oren. Een beschrijving van een riem uit Ithaka: de riem bestond uit een gouden lint met een knoop als sluiting. Aan elke zijde van de knoop zijn er drie koorden verbonden met de riem door een ring geplaatst boven een masker van Silenus, opnieuw eindigend in granaatsteen.

Sieraden voor kinderen

De kinderen droegen bij de toga een bulla, een amulet aan een halsketting. Dit kreeg hij waarschijnlijk tijdens een naamgevingsceremonie enkele dagen na zijn geboorte.

Met dank aan www.scholieren.com/werkstukken