Sieraden in de Oudheid

Sieraden zijn altijd een teken van rijkdom en macht geweest. Ook in de Klassieke Oudheid droegen de mensen al sieraden. Zowel mannen als vrouwen.

Sieraden voor mannen

Mannen droegen alleen een ring, hun zegelring. Hiermee kon hij zijn brieven verzegelen. De afbeelding koos hij vaak zelf. Sulla had een ring waarop de gevangen Jugurtha stond afgebeeld. Caesar droeg een ring met de gewapende Venus, Augustus droeg eerst een ring met een sfinks, laten met de buste van Alexander de Grote en uiteindelijk een ring met zichzelf erop. Pas in de keizertijd begonnen ze meer dan alleen een ring te dragen. Deze ringen hadden vaak een grote waarde doordat er edelstenen in verwerkt waren. De ringen werden gemaakt van goud, zilver, lood, zink of brons. Senatoren hebben lange tijd alleen een ijzeren ring gedragen. Dit was een teken van hun hoge rang.
Vaak geloofden de mensen dat een ring een magische kracht had. Vooral als de ring een edelsteen bevatte. De ring werd dan een talisman.

Sieraden voor vrouwen

Vrouwen droegen ook ringen. Deze ringen waren vaak fijner en eleganter afgewerkt dan die van de mannen. Verder pronkten ze graag met prachtige sierspelden, haarspelden, haarbanden, oorbellen, armbanden, halssnoeren, halskettinkjes en enkelbandjes.
Vrouwen droegen ook vaak kransen en diademen (versierde hoofdbanden). Kransen van bladen van een eik, laurierstruik of een olijfboom werden op religieuze feesten gedragen. Ze dienden ook als teken van overwinning. Kransen van bladgoud werden als sieraad voor een overledene gemaakt. Ze symboliseerden de hoop op de ultieme overwinning, die op de dood.
Romeinse sieraden waren vaak geïnspireerd door Griekse en Etruskische voorbeelden, maar werden zwaarder, luxueuzer en duurder gemaakt.
Uit plinius de Oude zijn we te weten gekomen dat Lollia Paulina, een van de echtgenotes van Caligula, een keer juwelen droeg ter waarde van veertien miljoen sestertiën. Een sertertius bevat 0,072 gram goud, dat betekent dat ze iets meer dan duizend kilo goud droeg.
Armbanden werden rond de pols, de bovenarm of rond de enkel gedragen. Ze bestonden uit een eenvoudige platte cirkel uit brons, goud of zilver. Zo’n armband kon hol zijn of gemaakt zijn uit massief metaal. Soms was de cirkel onderbroken, het uiteinde paste dan in het andere. Vaak werden sieraden gemonteerd in een armband. Een filigraan was een fijne en kostbare bewerking van het edelmetaal. Hierbij werden zeer dunne metaaldraden samen gelast en vormen de kostbare versiering van een armband. Mannen droegen zelden armbanden.
Ook aan kettingen hechtten Romeinen zeer veel waarde. Ze dachten ook dat sommige kettingen magisch krachten hadden die de drager beschermden tegen allerlei kwalijke ziektes of tegenslagen.
In het begin van de Republiek bestond er een wet die vrouwen verbood meer dan één ons goud te bezitten. In de senaat werd fel gedebatteerd of deze wet afgeschaft moest worden of niet.
Seneca vond dat vrouwen hun vermogen met zich meedroegen. En voornamelijk aan de oren. Romeinse vrouwen hadden dan ook meerdere hangers in hun oren. Een beschrijving van een riem uit Ithaka: de riem bestond uit een gouden lint met een knoop als sluiting. Aan elke zijde van de knoop zijn er drie koorden verbonden met de riem door een ring geplaatst boven een masker van Silenus, opnieuw eindigend in granaatsteen.

Sieraden voor kinderen

De kinderen droegen bij de toga een bulla, een amulet aan een halsketting. Dit kreeg hij waarschijnlijk tijdens een naamgevingsceremonie enkele dagen na zijn geboorte.

Met dank aan www.scholieren.com/werkstukken

Tongers reliekschrijn geeft geheimen prijs en is een waar juweeltje

Een eeuwenoud reliekschrijn uit de Tongerse Begijnhofkerk geeft eindelijk zijn geheimen prijs. Slotenmaker Etienne Lampaert wist het schrijn dat al jarenlang gesloten was eindelijk te openen. In het schrijn zitten een aantal relieken, verpakt ik kostbaar fluweel waarin wellicht goud- en zilverdraad verwerkt is.

Geheimen prijsgegeven

Het Belang van Limburg meldt: “Het eeuwenoude reliekschrijn uit de Begijnhofkerk heeft eindelijk zijn geheimen prijsgegeven. Het 16de- eeuwse schrijn zag voor het laatst het daglicht bij de Kroningsfeesten van 1890. Al die tijd bleef het gesloten – ondanks verwoede pogingen om het meubel te openen. Tot slotenmakerij Lampaert uit Diepenbeek redding bracht en de klus in geen tijd klaarde.
Stadsarchivaris Steven Vandewal was bijzonder opgetogen over de interventie van de Diepenbeekse slotenmakerij. Eerder had Veerle Stinckens, die het schrijn had gerestaureerd, ook al pogingen ondernomen om het deurtje aan de zijkant van het houten meubel te openen – zonder succes. “We waren erg gebrand om het reliek aan de binnenzijde een behandeling met boenwas te geven”, aldus Steven Vandewal.

Handbeentje Jezus

Na de succesvolle spontane interventie van de slotenmaker kon de stadsarchivaris de inhoud van het schrijn eindelijk bewonderen. “Er zaten meer dan twintig stoffen beursjes in. Ze bevatten een paar honderd relieken uit de 15de eeuw. Het gaat o.a. over een stukje van de rots van Petrus en een beentje van de hand van Jezus”.
De relieken stemmen overeen met de figuren die op het schrijn staan afgebeeld. Er stak ook een soort inventaris in. “Een lijst uit 1735 in het Oudnederlands. Dat maakt het ons een stuk makkelijker om de inhoud te achterhalen.”

Kostbaar textiel

Steven Vandewal is vooral verbaasd over de goede kwaliteit van het gebruikte textiel. Hij deed beroep op de kennis van de Antwerpse Frieda Sorber, verbonden aan het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (K.I.K.) en het Modemuseum van Antwerpen. Zij is vooral gefascineerd door zes beursjes met waardevol textiel.
“Vroeger schonk men kostbare voorwerpen aan de kerk. Dat gebeurde ook met textiel. Hier kreeg het een tweede leven als reliekomhulsel. Een fluwelen gewaad uit die tijd heeft dezelfde impact als een Maserati of een Rolls Royce nu.”

Culturele rijkdom

Sorber liet zich bijstaan door Joy Boutraup uit Denemarken. Zij werkt voor het Nationaal Museum in Kopenhagen en heeft zich gespecialiseerd in middeleeuwse beursjes. Ook Erfgoedschepen Christiane Thys toont zich erg opgetogen met de ‘vondst’. “Een mooi voorbeeld van de culturele rijkdom die de oudste stad nog verbergt.”
Het Reliekschrijn wordt binnenkort overigens tentoongesteld in het onlangs geopende Begijnhofmuseum. “Maar dan wel zonder de inhoud, want die blijft in het archief”, aldus stadsarchivaris Vandewal.