Wat willen we met onze sieraden zeggen?

Voor de moderne mens is de functie van een sieraad en juweel duidelijk: we dragen ze omdat we er ons goed bij voelen, omdat we het van een kostbaar iemand gekregen hebben, gewoon omdat we het mooi vinden of wie weet hebben we wel juwelen en sieraden gekocht bij wijze van belegging.
Sieraden vervulden in het verleden en vervullen nog steeds een belangrijke rol in de uitwisseling van geschenken, zowel tussen gelijken als van hoog naar laag. Leiders gaven aan onderdanen sieraden die ze ook moesten dragen, want ze toonden het meesterschap van die leider over de persoon aan wie hij het sieraad ten geschenke had gegeven.
Zo zijn armbanden en zegelringen met de naam van de farao gevonden in graven van lagergeplaatste Egyptenaren en gaven dichter bij ons Friese koningen rijk gedecoreerde fibulae aan vazallen die een vooraanstaande huis in de woning kregen en daar als het ware aanbeden werden.
Ook zijn sieraden zeer geschikt om uit te wisselen met andere volkeren. Sieraden zijn gemakkelijk verplaatsbaar en draagbaar en vertegenwoordigen toch een hoge waarde, zowel letterlijk als symbolisch.
De vermenging van modes en stijlen is dan ook vaak af te leiden uit de juwelen die mensen aan elkaar hebben gegeven. Op die manier gaan de stijlen en ontwerpers van verschillende landen, juwelenmakers en periodes zich met elkaar vermengen om zo nieuwe stijlen op te leveren.

Bescherming tegen onheil

Een van de oudste functies van sieraden is de drager te beschermen tegen onheil. Sieraden met dit doel worden ook wel amuletten of talismannen genoemd. Ze behoren tot de alleroudste voorbeelden van lichaamsversiering, maar helaas vinden we uit die periode nog maar weinig voorbeelden omdat toen vooral met poreuze materiaal gewerkt werd.
Amuletten werden gemaakt van voorwerpen of materialen waaraan men toen een specifieke kracht toedichtte. Dat konden tanden, beenderen of poten van dieren zijn, stenen en fossielen, bewerkt gewei en ivoor, maar ook stukjes van als magisch beschouwde materialen als bergkristal en barnsteen.

Zonhangers en gletsjermummie Özti

De eerste functie van zonhangers is de drager te beschermen tegen boze geesten of het boze oog. Omdat vooral name kleine kinderen, zwangere vrouwen en reizigers daar extra gevoelig voor zijn, dragen deze groepen in veel samenlevingen specifieke amuletten waarover allerlei bezweringen werden uitgesproken en die niet zelden met magische drankjes werden besprenkeld om de zegen van de goden af te smeken.
Op Griekse kannetjes uit de 5de eeuw voor Chr. zijn kinderen afgebeeld met een snoer amuletten over hun borst en de befaamde gletsjermummie Ötzi droeg in 3300 voor Chr. een geslepen wit marmeren schijfje bij zich.

Rijkdom en status

Met de veeleer decoratieve sieraden van edelmetaal en kostbare stenen toont de drager zijn rijkdom en status. Het is dan ook al millennia lang gebruikelijk dat het verkrijgen van een positie verzegeld wordt met een ereteken dat dagelijks op het lichaam te dragen is. Dit gebruik is dwars door culturen en tijdperken heen te volgen, van de ringen van farao’s, senatoren, bisschoppen en koningen tot het draagspeldje dat hoort bij een huidige ridderorde.

Sieraden zijn bij uitstek uitingen van identiteit. Het meest evident zijn zegelringen met een familiewapen of trouwringen, maar het fenomeen is veel ouder. In de keuze van je sieraden laat je ook je voorkeuren zien. Veel sieraden tonen religieuze motieven, of dat nu Egyptische of Griekse goden of vroegchristelijke inscripties zijn. Dat betekent niet dat het sieraad zelf een religieuze of cultische betekenis heeft gehad: het is ook de beeldtaal van die specifieke samenleving.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *